*

Dit boek wordt u aangeboden door uw boekenverkoper ter gelegenheid van Juni – Maand van het Spannende Boek 2008

*

Karin Slaughter

Onbegrepen

Stichting Collectieve

Propaganda van het

Nederlandse Boek

Onbegrepen is door Uitgeverij De Bezige Bij geproduceerd voor de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek ter gelegenheid van Juni — Maand van het Spannende Boek 2008

Copyright © 2008 Karin Slaughter

Copyright Nederlandse vertaling © 2008 Ineke Lenting Oorspronkelijke titel Martin Misunderstood Alle rechten voorbehouden Uitgeverij De Bezige Bij / Stichting CPNB

Fragment uit The Great Gatsby van F. Scott Fitzgerald met toestemming overgenomen van Harold Ober Associates Incorporated.

Copyright © Charles Scribner's Sons

Hernieuwd copyright © 1953 Frances Scott Fitzgerald Lanahan

Dit boek is gedrukt op 100% chloorvrij geproduceerd papier Omslagontwerp Marry van Baar

Omslagillustrarie Arcangel Images, mede mogelijk gemaakt door Imagestore

Foto auteur Alison Rosa

Vormgeving binnenwerk Peter Verwey, Heemstede Druk Wöhrmann, Zutphen

ISBN 978 90 5965 069 5

NUR 330

www.debezigebij.nl  

www.karinslaughter.com

INLEIDING

Martin uitgelegd, 

of: Martin per ongeluk een interessant mens werd

Lang geleden was Martin Reed tot de conclusie gekomen dat hij in het verkeerde lichaam was geboren. Vaak vroeg hij zich af hoe anders zijn lot zou zijn geweest als het vormloze hoopje mens dat suffig de ruimte in staarde op die eerste, in her ziekenhuis genomen foto ook maar een snippertje belofte had uitgestraald. Maar nee, het mocht niet zo zijn. Het beeld van de kleine Martin, die zichzelf als een opgezwollen zeehond de wereld in stuwde, nat, met zijn roze lipjes van elkaar en een kin die ook toen al in zijn hals verdween, en — misschien nog wel het ergste — met de woorden 'Mama's engeltje' boven zijn grijzige, haarloze hoofdje gedrukt, zou hem zijn hele leven achtervolgen.

Niet dat Martin zo'n dromer was. Hij verkeerde bijvoorbeeld niet in de waan dat George Clooney er met zijn echte gezicht vandoor was gegaan. En al evenmin werd hij groen van jaloezie bij de aanblik van de torso van Brad Pitt. Hij zou al heel tevreden zijn geweest met een doorsnee mannenlijf, zo'n lichaam dat na al die uren op het Chuck Norris-fitnessapparaat wat spierbundels vertoonde in plaats van hetzelfde spek, maar dan zijwaarts herschikt. Zelfs de bouw van Will Ferrell had ermee door gekund. De bittere waarheid was dat Martins lijf eerder deed denken aan Jodie Foster in haar studententijd. Voeg daarbij zijn weke kin, zijn haakneus en de C-vormige lijn van zijn schouders, en de oorzaak van zijn ongenoegen (en dat van talloze blind dates) werd pijnlijk zichtbaar.

Hij leidde het trieste soort leven dat je zou verwachten van Jodie Fosters minder aantrekkelijke, van haar vervreemde tweelingbroer. Na zestien jaar als hoofdboekhouder bij Southern Toiletbenodigdheden had hij zich enigszins verzoend met het leven in het bekrompen stadje in Georgia waarin hij was beland. De pestkoppen met wie hij op de middelbare school had gezeten, waren dezelfde hufters met wie hij nu moest samenwerken. De aanvoerster van de cheerleaders die niets van hem had willen weten, wilde nog steeds niets van hem weten, maar nu vanachter een bureau in plaats van pompons. Norton Shaw, die hem bij meetkunde altijd het nakijken had gegeven, was zijn directe chef geworden. Zelfs de bewaker was dezelfde die de ronde had gedaan door de gangen van Tucker High School; hij was ontslagen omdat hij een van de kantinedames had gestalkt, een vergrijp waarvan de werknemers van Southern Toilet blijkbaar niet wakker lagen.

Goed beschouwd was het meest typerende aan Martins leven dat het niet veel was veranderd sinds hij van school was gekomen. Voor Martin had het leven dan ook zeiden iets verrassends. Zo gewoon mogelijk zijn, dat was altijd zijn onbereikbare levensdoel geweest. Zijn lengte was gemiddeld, zijn intelligentie was gemiddeld, zijn gewicht was gemiddeld - hoe was het dan mogelijk dat hij zo opvallend ondermaats overkwam? Gelukkig waren er een paar dingen die hem tot aanbeveling strekten. Een vaste baan. Een Toyota Camry, die bijna was afbetaald. Diepgaande kennis van het toiletbenodigdhedenbedrijf.

Gezegd moet worden dat Martin het grootste deel van zijn leven aan verandering had gewerkt. Verwoed lezer als hij was, had hij eerst zijn toevlucht genomen tot boeken. Hij had alle Balsemboeken voor elk type ziel gelezen. Van De kracht van positief denken was hij zwaar depressief geworden. Tot zijn ontzetting ontdekte hij dat hij meer eigenschappen gemeen had met mensen van Venus dan met mensen van Mars. The Secret was op zijn pad gekomen zo rond de tijd dat hij door een reeks rampen werd getroffen: bindvliesontsteking, een ongelukje op een defecte roltrap, het woordje 'lul' dat met een sleutel in zijn auto was gekrast. Martin was er eens lekker voor gaan zitten, met het boek op schoot en een warm washandje op zijn oog, maar algauw was hij tot de ontdekking gekomen dat het allemaal zijn eigen schuld was.

Martins moeder was al even ontevreden over haar zoon, misschien nog wel ontevredener dan hijzelf. Vaak keek ze hem over de ontbijttafel heen aan (uiteraard woonde hij nog altijd bij zijn moeder) en deed dan een of andere gewichtige uitspraak over zijn vele tekortkomingen.

'Mijn hemel, volgens mij ben je vannacht nog meer haar kwijtgeraakt.'

'Jeetje, kijk eens hoe die vetrol over je riem blubbert.' 'Wist je dat er vrouwen zijn die je tegen betaling gezelschap houden?'

Op het eerste gezicht was Evelyn Reed het prototype van het lieve oude dametje. Tot ze haar mond opendeed. Evenals Martin was ze een buitenstaander, het type dat niet snel vrienden maakt. In tegenstelling tot Martin zocht ze de schuld bij anderen en zag het niet als een rechtstreeks gevolg van haar weerzinwekkende persoonlijkheid. Doorgaans beschouwde hij haar als een afschuwelijke heks, die hem er dag in dag uit van weerhield om de oversteek te maken naar een nieuw en spannender leven. Maar soms was hij milder gestemd en dan zag hij slechts een oude vrouw, die hopelijk snel dood zou gaan zodat hij aan dat nieuwe, spannende leven kon beginnen.

Veel van Martins dromen hadden een gelukkig einde, waarbij zijn moeder in een of ander groot hiernamaals werd opgenomen. Terwijl hij op zijn kalkoenbacon kauwde of zijn pruimensap dronk, verbeeldde Martin zich vaak dat hij een personage in een boek was, een komisch verhaal met een moordlustige ondertoon. Oude zaken van Kate Atkinson, maar dan zonder de goede afloop. Zijn gedachten zouden cursief staan en zijn woorden tussen aanhalingstekens.

'Moeder, zou je het botermesje aan willen geven?' Maar ram het eerst in je borst.

Ooit was Evie Reed een aantrekkelijke vrouw geweest, een feit waarvoor merkwaardig genoeg geen enkel bewijs bestond. Er waren geen foto's waarop haar grote schoonheid was vastgelegd, geen getuigen die haar uitspraken konden staven. Het was amper te geloven voor wie haar nu zag, met haar grijze haar vakkundig opgestoken in een knot, en met een grote moedervlek midden op haar voorhoofd, die onwillekeurig aan een derde oog deed denken. De toehoorder werd geacht ook dit verhaal voetstoots aan te nemen, net als alle andere beweringen, alsof de kettingrokende, graatmagere, vuilbekkende vrouw die met haar spichtige beentjes strak over elkaar geslagen de krant zat te lezen, het ooit tegen Jean Harlow had kunnen opnemen. Ze was als George Bush onder het bord

MISSION ACCOMPLISHED.

'Zal ik jou eens wat vertellen, Martin?' Ze schoof haar sigaret naar haar mondhoek, waar hij op en neer wipte terwijl ze sprak; een dun sliertje rook kringelde uit haar zwart uitgeslagen rechterneusgat. 'Ik was echt een stuk in mijn jonge jaren.'

'Vast.' Met''jonge jaren' bedoel je zeker het mesozoïcum. Ze snoof, alsof haar reukzin niet was weggebrand na veertig jaar Kool light te hebben gerookt. 'Je hebt toch niet gedronken, hè?' Hij ademde diep in en liet de lucht langzaam weer ontsnappen voor hij antwoord gaf. 'Nee, moeder. Ik heb niet gedronken.'

Ze keek teleurgesteld, wat hem niet verbaasde. Ze was uit haar kerkclubje gewerkt nadat ze een scheuring had veroorzaakt onder de Vrijwilligsters in het Ziekenhuis ('Kouwe kak, dat is het!'), en tegenwoordig ploos ze de kleine advertenties na op zoek naar een nieuwe club om zich bij aan te sluiten. Het liefst zou ze zien dat Martin een vreselijke ziekte opliep of ergens aan verslaafd raakte — desnoods aan verboden middelen -, zolang er maar een steungroepje bij hoorde, en bij voorkeur in de buurt, want ze mocht 's avonds niet autorijden. De laatste tijd liet ze haar medicijnen op het aanrecht rondslingeren, alsof ze hem in verleiding wilde brengen.

'Moet je zien,' zei ze, wijzend naar een advertentie. 'Er is een bijeenkomst van PFLAG aan Lawrenceville Highway.' Met hoopvol opgetrokken wenkbrauwen keek ze hem over de krant heen aan.

Martin voelde zijn ziel verpieteren als een biologisch afbreekbare piepschuimkorrel in een plas water. PFLAG was een steungroep voor ouders en vrienden van homo's en lesbiennes.

'Er staat dat er versnaperingen worden geserveerd.' Haar ogen schitterden. 'Zijn dat soms lekkere hapjes?' Ze kraaide het uit bij de gedachte. 'Wedden dat ze lange vingers hebben?'

Ergens, uit een afgelegen, geheime piek, diepte Martin een laatste grammetje waardigheid op. 'Ik ben geen homo, moeder.'

Ze keek hem strak en uitdagend aan.

'Echt niet.'

Ze sloeg een vouw uit de krant. 'Ook goed,' schamperde ze. 'Wat maakt het trouwens uit? Alsof je de laatste tien jaar nog een beurt hebt gehad.'

Martin smeerde een vleugje cholesterolverlagende nep boter op zijn wafel. Het spul dreef op de ribbels als lotion op de huid van een dode.

Voor iemand die niet goed op de hoogte was van Martins privéleven (en eerlijk gezegd was dat op Evie na iedereen) zou het merkwaardige feit dat hij wist hoe lotion op de huid van een dode eruitzag enige toelichting behoeven. Maar Martin moest naar zijn werk en hij was al aan de late kant, en bovendien dacht hij liever niet aan zijn vader, want dat leidde alleen maar tot een mallemolen van zinloze veronderstellingen, en voor hij het wist, was hij weer helemaal van de kook.

Stel dat zijn vader er geweest was toen Martin opgroeide, en hem had beschermd tegen Evies getreiter?

Stel dat zijn vader er geweest was om Martin voor te lichten, in plaats van dat zijn moeder hem een pot Vaseline Intensive Care toewierp, met de waarschuwing dat het niet op de bank mocht komen?

Stel dat zijn vaders dood als een ongeluk was beschouwd?

Martin dacht over al die dingen na terwijl hij zijn koffertje en zijn sleutels van het haltafeltje pakte. Hij wierp een blik in de spiegel om te zien of zijn das goed zat, trok de knoop recht en probeerde niet naar zijn zwabberende kin te kijken. Hij kon het toch niet laten, keek even over zijn schouder om er zeker van te zijn dat Evie nog in de keuken zat, nam de huidplooien aan weerskanten tussen zijn vingers en trok ze naar zijn oren, zodat ze strak tegen zijn kaak aan lagen. Hij bestudeerde zichzelf nu zijn kalkoenlellen verdwenen waren, en vroeg zich af of er ooit iemand door zijn talloze gebreken heen zou kunnen kijken en de echte Martin zou zien: de zachtaardige man die van boeken hield, de boekhouder die zo verbijsterend accuraat was en een bovennatuurlijk talent bezat voor het opmaken van de balans.

'Ben je daar nog?' riep zijn moeder.

Adem je nog?

'Ik ga nu,' antwoordde Martin. Toen hij de huidplooien losliet, vormden ze weer een zak, die aan de krop van een meeuw deed denken. Hij zocht in de kast naar een jasje, eentje dat niet naar zijn moeder stonk: een geurenpalet van sigarettenrook en White Diamonds-parfum met een gistig zweempje mozarella. Hij hield elk jasje tegen zijn neus en koos ten slotte zijn jack, dat nog het minst stonk. Terwijl hij het dichtknoopte, keek hij even achterom in de spiegel, naar zijn profiel.

Eigenlijk hield hij zichzelf voor de gek als hij beweerde dat hij niet in alle opzichten op George Clooney zou willen lijken. De elegantie en charme van de man zou hij nooit kunnen bezitten, maar dankzij de magie van de plastische chirurgie was hij erin geslaagd zijn neus te jatten. Drie jaar geleden had Martin een hoop geld neergeteld voor een neusoperatie, en het was de bedoeling geweest dat zijn kin daarna aan de beurt zou komen. De ingreep was geslaagd, maar de reacties op het werk waren rampzalig. Zijn oude schoolgenoten kenden Martin niet anders dan met een grote neus. Niet voor niets was hij zijn hele leven al 'Snavel' genoemd. Nu de snavel in kwestie niet langer aanwezig was, leek de bijnaam nog toepasselijker. Het gepest werd alleen maar erger toen het verband eraf ging, en ook al had hij bij hoog en bij laag volgehouden dat de operatic diende om een afwijkend neustussenschot te corrigeren, er was niemand die hem geloofde. Een kinoperatie zou alleen maar tot meer gehoon hebben geleid.

Maar als Martin nu alle bizarre aspecten van zijn leven de revue liet passeren, kwam hij nog te laat op zijn werk.

Hij deed de voordeur op slot en liep de verandatrap af. Zijn Camry stond bij de brievenbus geparkeerd, en het woordje 'lul' dat op het rechterportier was gekrast, glinsterde in de ochtenddauw. De schade-expert van de verzekering had gezegd dat het een hele tijd zou duren voor alle papierwerk rond was en de piek overgespoten kon worden. Ben Sabatini, zo heette de man, was op de middelbare school een van de grootste treiterkoppen geweest, en Martin had de stellige indruk dat hij er alle tijd voor nam.

De kras was de week ervoor aangebracht. Martin was 's ochtends het huis uit gelopen, net als nu, en had gezien dat zijn auto onder handen was genomen. Evies lach gorgelde nog na in zijn oren als hij aan het incident dacht.

De politieagent die proces-verbaal had opgemaakt, had gezegd: 'Dit is duidelijk het werk van een bekende.'

Martin nam zijn koffertje in zijn andere hand en liep de oprit af. Her was licht gaan regenen en de druppels kriebelden op het puntje van zijn neus. Hij keek naar de bloemen in de tuin — merkwaardig genoeg kon Evie uitstekend tuinieren. Langs het gazon aan de voorkant stond het vol met exotische bloemen. Voor het tuiniersclubje haar had verzocht om op te stappen en haar er vervolgens uit had geschopt, had Evie de meeste lintjes van de hele staat verzameld met haar kleurige pioenen.

Martin deed de Camry met zijn sleutel van het slot (hij had ergens gelezen dat autosloren met afstandsbediening teelbalkanker konden veroorzaken) en gooide zijn koffertje op de achterbank. Hij zat al half in de auto toen het hem opviel dat er iets mis was met de voorkant. Langzaam liep hij om de wagen heen en toen zag hij dat de bumper erbij bungelde.

'Verdomme,' mompelde hij. Hij wierp een blik op het huis, waar in de voorkamer het gordijn bewoog. Onwillekeurig klonk Evies gelach weer in zijn oren. 'Natuurlijk is dat het werk van een bekende,' had ze tegen de agent die het proces-verbaal opmaakte gezegd. 'Hebt u ooit van uw leven een grotere lul gezien?'

Martin had geen zin in weer zo'n vernederend politierapport, en bovendien beantwoordde Ben Sabarini zijn telefoontjes niet meer als hij belde over dat 'lul'. Er was geen enkele reden om te geloven dat het deze keer anders zou gaan. Met twee handen trok Martin aan de kunststof bumper en wrikte het losse stuk heen en weer tot het doormidden brak. Pas toen hij de beschadigde bumper in de kofferbak wilde leggen, zag hij het bloed op zijn handen. Dunne streepjes, alsof hij zich

aan papier had gesneden, liepen kriskras over zijn handpalmen. Martin haalde zijn zakdoek tevoorschijn en veegde zijn handen af. Hij hoefde niet naar het huis te kijken om te weten dat zijn moeder alles volgde.

Als hij Tom Clancy niet had gelezen vlak nadat hij Fatal Vision had herlezen, dan zou het bloed op zijn handen hem eraan hebben herinnerd dat Jeffrey McDonald, de hoofdpersoon in het waargebeurde misdaadverhaal, veroordeeld was voor de moord op zijn hele gezin op basis van bloed dat op de plaats delict was aangetroffen. Nu had hij slechts visioenen van Clancy's held Jack Ryan, terwijl hij de hoogstwaarschijnlijk stomdronken gangster vermoordde die op de voorbumper van Martins Camry was geknald.

Na met een blik over zijn schouder naar sluipschutters te hebben gespeurd, deed Martin het portier open en stapte in de auto. 

HOOFDSTUK EEN

Waarin we Martins collega's ontmoeten, 

of: de hel van de werkende man

Southern Toiletbenodigdheden was zestig jaar geleden begonnen als een familiebedrijf. In de loop van de jaren was het Southern complex uitgegroeid van een metalen schuur tot een grote, moderne fabriek. Aan het eind van de jaren negentig had een Duitse firma het bedrijf overgenomen. Sprockets Popobello Papier und Spritz was eveneens een familiebedrijf, maar de behandeling die de nieuwe verwant ten deel viel was niet veel beter dan de manier waarop Evie met Martin omging, en de dag nadat de handtekeningen waren gezet, werd de helft van het personeel ontslagen. De Duitsers lieten hun gezicht zelden zien, maar ze stuurden dagelijks missives naar Norton Shaw, waarin ze in gebrekkig Engels betere resultaten eisten.

'Waarom is het zo dat de 2300 niet kan meten met de hogere verkoopniveaus?'

Niet dat het zo moeilijk was om rollen toiletpapier voor grootverbruik te slijten, maar de Southern Superrol 2300 was van beduidend mindere kwaliteit dan de Scott 500 of de Georgia Pacific 2-92, de gouden standaard in de openbare toiletbenodigdhedenbranche. Gebruikers van de 2300 klaagden nogal eens over scheuren bij de eerste veeg, gevolgd door rampzalige mislukkingen bij elke volgende poging. Testgroepen waren halverwege de proef opgestapt, en liepen liever vijftig dollar mis dan nog langer zo'n gebrek aan hygiëne te moeten verduren. In de begindagen van het toiletbenodigdhedenbedrijf was dat geen punt geweest. Niemand had destijds uitgerekend dat je meer velletjes nodig had naarmate het papier dunner was. Jarenlang had Southern daar munt uit kunnen slaan, maar de laatste tijd was de klant wat slimmer geworden. Waarom zou je acht dollar uitgeven aan een goedkope rol toiletpapier die maar een dag meeging, als je er voor tien dollar eentje kreeg die twee dagen meeging?

Zelfs op de toiletten van Southern zelf werd het eigen product niet gebruikt, en dat wist Martin omdat zijn bureau toevallig vlak bij het damestoilet stond en hij ze altijd hun eigen rol zag meenemen, pal onder de ogen van de directie. Martin was geen klikspaan en hield dan ook zijn mond. Trouwens, hij hield zijn mond over heel veel dingen die hij op kantoor zag en die in de meeste gevallen tot het ontslag van menig kwelgeest zouden hebben geleid. Dat was nou eenmaal zijn lot: hij was zo edelmoedig dat hij zichzelf tekortdeed.

Vaart minderend reed hij de Camry door de poort. De bewaker zat in zijn hokje naar het ochtendnieuws te kijken. Martin ving een vleugje marihuana op toen hij langs het open raam reed, maar hij hield zijn blik naar voren gericht, speurend naar een parkeerplek tussen de zee van pick-ups en suv's. Toen Martin zijn Camry net had, merkte iemand op dat de auto hem deed denken aan het nieuwe meisje in het footballteam.

Tijdens het ritje naar zijn werk was het bloeden van zijn handen opgehouden. Hij stopte een puntje van zijn zakdoek in zijn mond om het nat te maken en veegde wat bloed van het stuur. Hij kreeg het nepleer niet schoon. Dan moest hij het maar met een schoonmaakmiddel proberen. Southern Schoon Weg was speciaal ontwikkeld voor milieurampen. Na de lunch zou hij een monsterflesje pakken en de smeerboel verwijderen.

'Lunch,' mompelde hij. Hij was zijn lunchpakketje vergeten.

Martin stapte uit de auto en sloot het portier met zijn sleutel. Toen zag hij dat zijn koffertje nog in de auto lag, en hij deed het weer van het slot.

'He, Snavel!'

Onwillekeurig schoten zijn schouders omhoog.

'Snavel!' Elke ochtend sinds Martins achtste, toen hij op de Tucker Basisschool was overgestapt, begroette Daryl Matheson hem al op die manier. Martins vader was pas overleden en Evie was gedwongen om met haar gezin naar een minder gewild deel van de stad te verkassen. In Martins dromen bood de nieuwe school hem kansen op vriendschap en populariteit die op zijn vorige school ondenkbaar waren geweest.

Daarin had hij zich vergist.

'Snavel? He, Snavel! Hoe gaat ie?'

Hij zou net zo lang blijven roepen tot Martin antwoordde. Die trad de pestkop met open vizier tegemoet, zo langzamerhand een vertrouwd patroon. Daryl wilde niet onsympathiek overkomen, want dat zou betekenen dat hij een slecht mens was. Zolang Martin reageerde, bleef hij in de waan dat een man van zesendertig die nog bij zijn moeder woonde het leuk vond om 'Snavel' genoemd te worden.

'Snavel? Snavel, hoe gaat ie? Wat is er aan de hand, man?'

'He, Daryl,' zei Martin. Daryl schonk hem een tevreden glimlach en gaf hem zo'n harde stomp tegen zijn arm dat Martin zijn koffertje het vallen. De papieren vlogen alle kanten op en Martin graaide ze bij elkaar, waarbij hij ze in de juiste volgorde probeerde te houden.

Daryl ging op zijn hurken zitten, maar maakte geen aanstalten om te helpen. 'Er zit bloed aan je handen.'

Hij had gelijk, besefte Martin. De sneetjes van de kunststof bumper waren weer opengesprongen. Hij wilde zijn zakdoek pakken, maar bedacht toen dat hij die in het dashboardkastje had gestopt.

'Wat een zooi,' mompelde Martin, terwijl hij de blaadjes probeerde te stapelen zonder dat er bloed op kwam. Hij zag grafieken en cirkeldiagrammen; al het werk waarop hij had zitten zwoegen voor zijn presentatie op de bedrijfsbeurs voor toiletbenodigdheden lag nu op straat.

Daryl had iets interessanters gezien. 'Jezus, man, er is iemand tegen je auto op geknald.'

'Weet ik.'

'De hele halve voorbumper is eraf.'

'Weet ik.’

'Dat wordt een duur grapje. Nog duurder dan dat "lul". Zeg, wanneer laat je dat nou eens wegspuiten?'

Martin klemde zijn kaken zo hard op elkaar dat hij een kies voelde bewegen.

'Snavel?' Daryl zat nu op zijn hurken voor de bumper. Hij droeg een grijze overall, met zijn naam in rode geborduurde letters over zijn hart. Daryl werkte als kwaliteitscontroleur aan de lopende band. Elke tiende spuitbus met PlasWeg moest getest worden. Acht uur per dag pakte hij flesjes en drukte pompjes in tot er een dun neveltje blauwe vloeistof uit spoot, en toch werd Martin — die op kantoor zat en een das droeg — als de loser beschouwd. 'Ik heb het aangegeven,' loog Martin. Hij stopte de rest van de papieren in zijn koffertje. 'De politie neemt dit soort vergrijpen heel hoog op.'

'Weet je bij wie je moet wezen?' Daryl ging staan, in navolging van Martin. 'Bij Ben Sabatini. Die heeft mij mooi gematst met mijn pick-up. Weet je nog dat ik die boom schampte en een kras op de lak had? Nou, de volgende dag had hij het al voor me geregeld. Ik kreeg zo'n Chrysler 500 als leenauto. Goddorie, wat een lekker wagentje. Ben heeft het zelfs voor elkaar gekregen dat het niet onder eigen risico viel.'

Daar stond Martin en hij wist niet wat hij moest zeggen. 'We moeten maar eens aan de slag.'

'Ja,' beaamde Daryl. 'Zeg het maar als je Ben z'n nummer wilt. Op dat gebied is er geen betere.'

'Bedankt,' antwoordde Martin, en hij klemde het handvat van zijn koffertje zo stevig vast dat het zweet tussen zijn vingers door droop.

Daryl wierp een blik op Martins hand. 'Nou bloed je alweer, man.' 'Ja,' zei Martin. 'Ik zal er iets aan doen.'

De mannen gingen ieder een kant op: Daryl naar de ingang van de fabriek, Martin naar het kantoor. Maar in plaats van naar zijn bureau liep Martin naar het herentoilet. Terwijl hij zijn handen waste, vroeg hij zich af aan wat voor infecties hij zich blootstelde met die open wonden. De werknemers werden geacht hun eigen troep op te ruimen, en het was dan ook geen wonder dat de hygiëne veel te wensen overliet.

In een kast bij de deur vond hij een fles SchoonWeg. Martin goot wat op een papieren handdoekje en probeerde het bloed van het handvat te boenen. Tot zijn ontsteltenis liet het leer los. Hij stopte onmiddellijk met wrijven, maar het chemische goedje vrat zich steeds verder in het handvat. Hij moest aan een tor op een lijk denken toen het nepleer afbladderde en het botachtige wit van het kunststof eronder bloot kwam te liggen. Als Martin niet bijna driehonderd dollar voor het koffertje had neergeteld, zou het fascinerend zijn geweest.

Voorzichtig raakte hij de openhangende rand van het kunststof handvat aan. Die was messcherp en maakte een oppervlakkig sneetje op zijn vingertopje. Martin zag het bloed uit het vleeswondje naar buiten sijpelen. Doodbloedend uit duizend wonden.

Martin was nooit een echte vloeker geweest, ondanks Evies goede voorbeeld. Binnensmonds mompelend en met zijn koffertje tegen zijn borst gedrukt liep hij de toiletruimte uit en de fabriek door. Omdat de machines nog niet waren opgestart, hoorde hij zijn voetstappen boven zijn hoofd weergalmen. Met een omweg, om Daryl te vermijden, liep hij langs lange rijen schappen, voorbij de opgestapelde Sani-Lady maandverbandcontainers, en door de achterdeur naar buiten. Achter het gebouw bruiste een beekje, en hoge bomen deinden in de wind. Toen hij pas bij Southern werkte, kwam Martin hier vaak om even te pauzeren en alleen te zijn. Nu er in het gebouw niet meer gerookt mocht worden, was het gedaan met het kleine beetje rust en stilte. Het hele bedrijf kwam hier in de pauze naartoe, getuige de talloze sigarettenpeuken waarmee het beton bezaaid lag. Op een gammele picknicktafel stonden twee koffiebekertjes, tot de rand toe gevuld met nog meer peuken. Weken geleden had Martin voorgesteld om een deel van het gebied te reserveren voor niet-rokers. Zoals te verwachten was, werd zijn voorstel met gehoon begroet. Toen hij benadrukte dat de ideeënbus anoniem hoorde te zijn, was het gelach oorverdovend.

Meestal zat de vuilcontainer boordevol, en het verbaasde Martin dan ook dat hij nu leeg was. Hij opende zijn koffertje, haalde er zijn rapport, twee pennen, zijn visitekaartjes en een notitieblok uit en legde die op het enige stukje beton dat bij benadering schoon was. Hij probeerde het metalen deurtje van de vuilcontainer open te maken, maar dat zat vastgeroest. De rand stak ruim een meter boven zijn hoofd uit. Martin wierp een blik om zich heen, zette zich schrap en gooide het koffertje met een ouwewijvenworp de lucht in. Het ging recht omhoog en viel weer recht naar beneden. Struikelend over zijn eigen voeten week hij uit toen het met een noodvaart op zijn gezicht afkoerste. Vloekend deed Martin een nieuwe poging; hij probeerde geconcentreerd te richten en duwde het koffertje bij de hoeken omhoog. Deze keer plofte het voor zijn voeten op het beton, en een van de hoeken begaf het.

Daar stond hij, met zijn handen in zijn zij, en een heel leven aan mislukkingen borrelde in hem op toen hij naar het koffertje op de grond staarde. Niet alleen had hij zich kunststof voor leer laten aansmeren. Het was ook dat 'lul' op zijn auto. Het was de kapotte bumper. Het was Daryl die hem Snavel noemde en zijn moeder met haar münchhausen-by-proxysyndroom, die een homo van hem wilde maken.

Martin gaf een schop tegen het koffertje. Het was zo lekker om zich af te reageren dat hij nog een keer schopte. Al snel sprong Martin op en neer op het koffertje, dat binnen de kortste keren helemaal uit elkaar lag. Hij raapte het gehavende ding op en sloeg er een paar maal mee tegen de zijkant van de container, tot hij helemaal uitgeput was. Hijgend boog hij zich voorover. Hij zweette als een otter in zijn jack. De druppels liepen hem tappelings over de rug.

De deur ging open. Een van de productiemedewerksters verscheen, met een sigaret in haar mond en een aansteker in haar hand. Ze hadden nooit officieel met elkaar kennisgemaakt, maar de vrouw had de brutaliteit om te vragen: 'Wat spook jij daar in godsnaam uit?'

'Bemoei je met je eigen zaken,' zei hij, terwijl hij nog een paar brokstukken van het kapotte koffertje verzamelde. Hij keek naar de vuilcontainer, maar met een getuige erbij waagde hij geen nieuwe poging. Hij raapte zijn rapport en de overige spullen op en liep om het gebouw heen. Even later stond hij bij zijn auto. Hij maakte de kofferbak open en legde het gehavende koffertje naast de bumper. Martin keek op naar de bewolkte, grijze hemel. Nog geen negen uur, en hij had al twee tegenslagen te verwerken gehad. Hij was benieuwd naar de derde.

Plotseling openden de wolken zich en een zonnestraal gluurde ertussendoor. Martin sloot zijn ogen tegen het licht. Zonder enige waarschuwing vulden zijn oren zich met de vreugdevolle klanken van het Harlem Gospel Choir. 'Lord, lift me up! Take me hi-yi-yi-igher!'

Het gezang stopte abrupt toen een zwarte Monte Carlo naast Martins Camry tot stilstand kwam en de motor werd uitgezet.

'Wat doe jij hier, Gek?' Unique Jones sloeg het portier dicht. Aan haar ene hand rinkelden haar sleutels en in haar andere hield ze een grote mocha latte van Dunkin Donuts. Haar tas had het formaat van een voederzak, en de riem sneed in haar viezige blote schouder. Ondanks de frisse ochtendlucht droeg ze een strakke, feloranje zomerjurk met bijpassende oranje schoenen. Unique was een dikke zwarte vrouw, wier donkere huid contrasteerde met haar kleurige sjaals en glitternagellak. Soms droeg ze een tulband, of ze liet haar kunstig gevlochten haar rond haar schouders zwieren. Vanaf de allereerste dag dat ze het gebouw binnenstapte, was Martin doodsbang voor haar geweest.

'Ik, eh, ik...' stamelde hij.

'Mond houden, Deegbal. We moeten aan het werk.'

Ze sloeg een toon tegen hem aan alsof ze zijn baas was, in plaats van andersom. De enige keer dat ze hem enig respect had getoond, was tijdens haar sollicitatiegesprek. 'Het is Unique, met de klemtoon op de "e",' had ze hem beleefd gecorrigeerd. Martin had een blik op haar sollicitatieformulier geworpen. Er stond Unique Jones, en hij snapte het niet helemaal. Zou het 'Frans zijn? En dan ook Jo-nai-se?

'Joe-nie-kee,' had ze lachend uitgelegd. 'Geeft niet, schat, niemand snapt het de eerste keer, maar als je het eenmaal weet, vergeet je het nooit meer.'

Hij had haar glimlachend aangekeken en bedacht dat dit de eerste keer was dat iemand hem met 'schat' had aangesproken zonder het denigrerend te bedoelen. Een van de weinige dingen die Martin zich van zijn vader kon herinneren, was dat hij hem altijd een unieke jongen had genoemd.

Deze Unique was een schoolverlater zonder enig diploma op zak. Ze had een maand lang op een secretaresseopleiding gezeten en twee maanden lang een boekhoudcursus gevolgd. 'Ik heb alles geleerd wat ik moet weten,' zei ze. 'Je hebt het of je hebt het niet.' Bij die laatste woorden tikte ze tegen haar slaap, en Martin zag dat er een gouden dollarteken op de glanzend rode nagel van haar wijsvinger zat geplakt.

'We hebben nogal veel sollicitanten,' liet hij haar weten, hoewel dat een leugen was. Weken eerder, toen hij de advertentie had geplaatst, had hij de vergaderruimte al gereserveerd, in de verwachting dat hij het ene sollicitatie gesprek na het andere zou moeten voeren. Hij had Solliciteren voor Dummies gelezen, zodat hij scherpe vragen kon stellen, zoals: 'Noem eens paar van je beste eigenschappen?', of: 'Als ik een goede vriend van je zou vragen of hij een slechte eigenschap van je zou kunnen noemen, wat zou hij dan zeggen?' De enige andere sollicitant was een man die een uur te laat kwam opdagen en Martin op luide toon liet weten dat hij niet moest verwachten dat hij een prikklok zou indrukken; een merkwaardige uitspraak, temeer omdat niemand van het kantoorpersoneel geacht werd in te klokken.

'Hoeveel sollicitanten zijn er?' vroeg Unique.

"Tja, ik... eh...' Martin slikte moeizaam. 'Heel veel. Verscheidene — veel.' Hij sprak de woorden uit alsof er streepjes tussen stonden, en ze kneep haar ogen samen alsof ze recht in zijn ziel kon kijken.

Toen schudde ze haar hoofd. 'Nee nee,' klonk het. 'Je geeft me nu die baan. Denk maar niet dat ik thuis bij de telefoon ga zitten wachten. Ik heb wel wat anders te doen.'

'Ik wil alleen...'

'Hoe laat moet ik beginnen? Niet om acht uur, want dit soort schoonheid moet 's ochtends een handje geholpen worden. Snap je?' Na die laatste opmerking zwiepte ze haar vlechtjes naar achteren. De kralen ketsten ratelend tegen elkaar, en Martin moest denken aan die keer dat hij tijdens zomerkamp een ratelslang in zijn bed had gevonden. Toegegeven: het ding bleek nep te zijn (en helaas kwam Martin daar pas achter toen hij het hele kamp wakker had gemaakt om iedereen te waarschuwen voor het gevaarlijke beest), maar de kralen in zijn staart hadden hetzelfde ratelgeluid gemaakt.

Ze wroette in haar tas naar haar sleutels, terwijl Martin probeerde uit te leggen dat alle personeelsleden geacht werden om klokslag half negen aan hun bureau te zitten. 'Tot vrijdag om een uur of negen dan maar,' zei ze, en ze stond op. 'Maar dan moet ik al vroeg naar huis, want mijn nicht is in de stad. Oke? Tot dan.' Nog voor hij kon antwoorden, was ze al weg, en hij staarde naar de kring die haar halfvolle mocha latte van Dunkin Donuts op de vergadertafel had achtergelaten. Haar parfum hing nog in de ruimte - een weeïg zoet goedje dat naar suikerspin en cola rook en het moest opnemen tegen de verontrustende gistlucht die was vrijgekomen toen ze haar gekruiste benen vaneen had gedaan. Het was dat vrouwenaroma dat Martin niet had kunnen vergeten, en hij ving er weer een vleugje van op nu Unique het parkeerterrein overstak. 'Laat je dat "lul" nog overspuiten?' vroeg ze. Martin had moeite om haar bij te benen. Voor een dikke vrouw was ze verbazend snel.

'Ik heb al gebeld met...'

'Die Sabatini gaat je echt niet helpen, Gek. Hij moest zo hard lachen toen hij hier was dat ik bang was dat hij in zijn broek zou schijten.'

Martin zweeg. Die laatste opmerking was naar zijn idee volkomen overbodig.

'Je moet zijn baas eens bellen.'

Ze zei altijd wat hij moest doen. Meestal begonnen haar zinnen met 'Je moet eens...' Maar Martin moest het niet wagen om haar te vertellen wat zij moest doen. Hij was in alle opzichten haar meerdere, maar Unique had het voor het zeggen op kantoor: ze bracht kamerplanten mee en zette de gemeenschappelijke ruimte vol kaarsen, luchtverfrissers en foto's van haar schoothondje.

Wel kon ze razendsnel typen en ze maakte niet al te veel fouten, maar als het aankwam op facturen en incasso's voor de afdeling Niet-vloeibare Producten en artikelen voor verkoopautomaten, dan liet ze het afweten. KotsOp-korrels en Kietel-condooms stonden dan ook in geen verhouding tot de gigantische orders voor toiletpapierrollen en wc-brilhoesjes die Martin moest verwerken. Het was alsof je appels met peren vergeleek, zoals hij geregeld tegenover Norton Shaw opmerkte.

Wat het nog erger maakte, waren haar afgrijselijke werkgewoonten. Vanaf het moment dat ze binnenkwam, zat haar mobiel tegen het ene en de bedrijfstelefoon tegen het andere oor geplakt. Ze voerde een gesprek met haar zus, die op de administratie van een kerk werkte, terwijl klanten op de andere lijn konden meeluisteren. Ondertussen rikketikten haar glanzende vingernagels over de toetsen als een chihuahua over een tegelvloer, en ratelden haar haren als een rubberen slang met kralen in zijn staart. Zo'n zestig keer per dag smeerde ze haar handen en vaak ook haar voeten met crème in. De enige keer dat Martin haar beleefd had verzocht om een geschiktere plek op te zoeken om zich in te wrijven, had ze gekrijst: 'Kan ik het helpen dat ik een droge huid heb!', en daarmee kon hij het doen.

Met haar grote borsten en omvangrijke taille wurmde ze zich moeizaam om haar bureau heen. In het begin had Martin geboeid toegekeken hoe borst, bulk en arm zich samen plooiden als ze bij het toetsenbord van haar computer wilde komen. Ze had zijn wetenschappelijke belangstelling voor tomeloze begeerte aangezien en vermanend gezegd: 'Liefje, je hebt de Puf niet eens om dit klokje te luiden!' Vervolgens had hij moeten aanhoren hoe ze het verhaal aan haar zus vertelde, wier 'amen' door het hele kantoor schalde.

Dit waren geen losse incidenten, maar dagelijks terugkerende voorvallen. Martin was als de dood voor haar opmerkingen, die meestal in het openbaar en op de meest ongelegen momenten werden gemaakt. Hij nam bijvoorbeeld een tijdkaart door met een van de ploegarbeiders, en dan riep ze:

'Je snapt niet eens wat hij zegt, Gek!' Of Norton Shaw kwam langs om de debiteurenrekening te controleren, en dan zei ze op luide toon: 'Hij is wat winderig van de lunch. Laten we dit buiten maar afhandelen.'

Soms deed ze hem denken aan de Flip Wilson pop die zijn moeder hem ooit met kerst had gegeven, toen hij klein was. Op de ene kant stond Flip Wilson, en op de andere zijn alter ego, Geraldine de travestiet. Als je aan het koordje trok, kwamen er zinnetjes uit als: 'Het was alsof de duivel in me zat!' of: 'Je weet niet half hoe heet ik ben!'

Wat misschien nog het ergste was, en nog vernederender dan naar haar te moeten luisteren terwijl ze tegen haar zus zat te klagen over menstruatiepijn en ondertussen haar schoenen uittrok om haar voeten in te smeren, was dat ze zichzelf voortdurend promotie gaf. Op haar eerste werkdag was Martin zo dom geweest om haar haar eigen visitekaartjes te laten bestellen. In de afgelopen drie jaar was haar functie veranderd van 'assistente boekhouding' in 'manager boekhouding' en ten slotte in 'senior manager boekhouding'. Nog even en hij zou een kaartje aantreffen waarop stond: 'Unique Jones, hoofd afdeling Financiën.'

Ondertussen stond er op Martins eigen kaartje simpelweg 'boekhouding'. Toen hij begon, had hij er duizend besteld. Nu waren er zestien jaar verstreken en de doos was nog halfvol.

Inmiddels was Unique het parkeerterrein overgestoken en voor de voordeur blijven staan. 'Heeft je mammie je niet geleerd dat je de deur meet openhouden voor een dame?'

Terwijl Martin de deur voor haar openhield, schoot hem opeens een gevatte repliek te binnen, maar voordat hij die over zijn lippen kreeg, was ze al halverwege de weg naar haar bureau.

'Mompel toch niet zo, Gek,' zei ze, en ze liet haar tas op het bureaublad vallen. Toen ze ging zitten, maakte haar stoel een geluid dat aan twee klotsende poolballen deed denken.

Zachtjes legde Martin de stapel visitekaartjes, de pennen, het notitieblok en zijn rapport op zijn eigen bureau. Zijn stoel maakte geen geluid toen hij ging zitten en zijn computer aanzette. In zijn begintijd bij Southern was het enige geautomatiseerde op het hele kantoor een IBM Selectric geweest, die vastliep op de 'g' en de '1', ongeacht hoe vaak hij het ding schoonmaakte.

De grootboeken werden toen nog handmatig bijgehouden — door Martin. De hele dag was het een komen en gaan van mensen uit de fabriek, die even naar Martin zwaaiden of glimlachten. Meneer Cordwell, de eigenaar, kwam af en toe een praatje maken en vertelde dan over een vistripje of een tochtje dat hij dat weekend met zijn gezin op het meer had gemaakt. Martin knikte wat, waarop meneer Cordwell naar het toilet ging (de enige toegang was via Martins kantoor) en bij zijn vertrek het papieren handdoekje waarmee hij zijn handen had afgedroogd op Martins bureau wierp. Het was een opwindende tijd toen Cordwell het bewind voerde — maar ook een vredige tijd. Het was nog voor de Duitsers kwamen en Martin dwongen om een assistente in dienst te nemen. Sinds het vertrek van de oude heer was alles anders geworden.

Voor de komst van Unique had zijn bureau tegen de muur aan' de andere kant gestaan, zo ver mogelijk van de toiletten verwijderd (dat had ze op haar allereerste dag al veranderd). Daar had je een beter uitzicht, want je kon via het raam de hele fabriek overzien. Het gaf je het gevoel dat je erbij hoorde. Af en toe had Martin opgekeken naar al die mensen op hun werkpiek, en dan had hij gedacht: ah, mijn collega's. Nu zat hij over zijn bureau gebogen uit angst dat Unique zijn blik verkeerd zou uitleggen en zou roepen: 'Geen denken aan, Gek. Je kent niet eens genoeg woorden om mijn boekje te kunnen lezen!'

Unique keek hem nu aan. 'Ik vroeg je iets, Gek.'

'Wat is er?' vroeg Martin, zich pijnlijk bewust van het feit dat hij zo langzamerhand gewend was geraakt aan dat 'Gek'. Hij ging het al bijna als zijn naam beschouwen.

'Waar is Sandy, vroeg ik.'

Martin wierp een blik uit het raam. De trap naar het directiekantoor was verlaten. Meestal kwam Sandy voor het werk even naar beneden om naar het toilet te gaan en een babbeltje met Unique te maken. Het was vreemd dat ze nog niet was komen opdagen, en al helemaal na die spannende aflevering van Dancing With the Stars van de vorige avond. Zelfs de juryleden waren geschokt geweest.

Reikhalzend keek Unique naar boven. 'Wie is dat?'

Martin dacht precies hetzelfde. Hij zag een voet boven aan de trap. Die stak in een witte tennisschoen. Zijn blik volgde de lichtbruine panty langs de kuit naar boven, tot aan de beige rok die over de knie viel. Van wie was die kuit? Van een

schoonheidskoningin? Een vertegenwoordigster van een pulpgroothandel? De vrouw daalde de trap af en hij moest denken aan die schitterende passage uit The Great Gatsby, waarin we kennismaken met mevrouw Wilson: Ze was een jaar of vijfendertig en aan de mollige kant, maar haar rijpe vormen hadden iets sensueels, zoals je dat soms zag bij vrouwen.

'O-o,' zei Unique. 'Foute boel.'

Haar gezicht... bezat geen sprankje schoonheid, maar wel een tastbare vitaliteit, alsof de zenuwen in haar lichaam voortdurend gloeiden.

'Wat is er met jou, Gek?'

Martin besefte dat zijn mond openhing.

'Dat is de politie.'

Ze beklemtoonde elke lettergreep: politie. Op zoek naar sporen van diefstal liet Martin zijn blik door het kantoor gaan en keek naar de dozen die tot aan het plafond stonden opgestapeld. Er was al eens ingebroken bij Southern. In 1996, vlak voor de Olympische Spelen, hadden vandalen de achterdeur ingetrapt en toiletpapier over de hele fabrieksvloer verspreid. Martin had het misdrijf ontdekt; hij kon zich de lafhartige wandaad nog goed herinneren, en ook hoe hij 2300 uit de machines had gepeuterd. Was het opnieuw gebeurd? Wie had het deze keer op Southern Toiletbenodigdheden gemunt? Welke schurk had zich durven vergrijpen aan een klein Amerikaans bedrijf, dat in handen was gevallen van een grote multinational?

Hij zag dat er achter de vrouw een man de trap afdaalde, een grijze man met vierkante schouders, zo'n type dat waarschijnlijk een luchtje op had en telkens knipoogde om zijn woorden kracht bij te zetten. De man werd gevolgd door Norton Shaw, met een gezicht als een donderwolk.

'O-o,' herhaalde Unique. 'Norton kijkt helemaal niet blij.' Martin stond op en balde zijn vuisten. Wie had het op dit eenvoudige bedrijfje voorzien? Wat was er deze keer gebeurd?

De deur ging open. De vrouw stond in de deuropening, en het licht viel van alle kanten langs haar naar binnen. Haar blonde haar was iets te vaak gepermanent, of misschien waren die gespleten punten te wijten aan het winterse weer. Haar gezicht zat onder de droge vlekjes, en in het gleufje bij haar

rechterneusgat zag hij een op sterven na dood puistje. Ze was ouder dan hij op het eerste gezicht had gedacht, waarschijnlijk achter in de veertig, maar om de een of andere reden was ze daardoor nog mooier (als jongen had Martin zich al tot oudere vrouwen aangetrokken gevoeld). Ze had gewoon iets — een soort innerlijke schoonheid, het besef dat ze alle aandacht naar zich toe trok.

Ze keek het kantoor rond, naar de opgestapelde dozen, de vetplanten in hun potten. De man achter haar vroeg: 'Ben jij die lul?'

Unique liet een blaffende lach horen die pijn deed aan Martins trommelvliezen. 'Dat is hij daar. Die Gek daar.' Ze wees met een lange rode vingernagel naar hem.

Na een argwanende blik op Martin draaide Norton Shaw zich om en ging zonder een woord te zeggen de trap weer op.

De vrouw haalde een portefeuille uit haar jaszak. Ze klapte hem open en toonde Martin een gouden penning. 'Ik ben Anabahda.' In een poging de woorden te rijmen met de klanken die hij zojuist had gehoord, tuurde Martin naar het identiteitsplaatje boven haar penning. Ze sloeg de portefeuille echter meteen weer dicht. 'Dit is mijn collega, rechercheur Bruce Benedict.'

De man knipoogde naar Martin, maar al zijn aandacht ging uit naar Unique, die hij verslond met zijn blik. Ze glimlachte vereerd en het scheelde niet veel of ze begon naar hem te lonken. Met zijn vette, naar achteren gekamde haar, dure pak en paarse zijden das deed hij Martin aan een romanpersonage van Stuart Woods denken. En als onversneden woodsiaan had hij zich een houding aangemeten alsof elke vrouw die zijn pad kruiste hem wilde pijpen.

'Bent u Martin Reed?' vroeg Anabahda.

'Ja.' Snel voegde hij er 'mevrouw' aan toe, om haar te laten weten dat hij zijn plaats kende. 'Bent u hier in verband met mijn auto? Ik hoop dat u de onverlaat gepakt hebt.'

'Zullen we even ergens rustig gaan zitten praten? Uw chef zei dat we van de vergader—'

'Hebt u een kaartje?' onderbrak Unique haar.

Martin keek glimlachend naar Anabahda. 'Let u maar niet op...'

'Gek, dat zijn rechercheurs. Ze sturen heus geen rechercheurs als iemand "lul" op je auto heeft gekrast.' Vingerknippend richtte ze zich tot Benedict. 'Kaartje alsjeblieft.'

Met een veelberekenende, scheve glimlach naar zijn collega overhandigde de man zijn kaartje aan Unique.

'Moordzaken!' krijste ze, en ze viel bijna van haar stoel. 'Martin, niet met Moordzaken praten. Mijn neef heeft ooit een keer met ze gepraat en hij kon meteen voor twintig jaar de bak in!' 'Hoe heet uw neef?'vroeg Anabahda.

Met een uitdrukkingsloos gezicht pakte Unique haar tas. 'Ik geloof dat ik de oven aan heb laten staan.' Op een drafje ging ze de deur uit, en het enige wat nog aan haar aanwezigheid herinnerde, was een vage geur van knoflook en mocha latte.

Martin slikte. Nu was hij alleen met haar, op Benedict na. 'Mag ik uw kaartje zien, alstublieft?'

Ze haalde haar portefeuille weer tevoorschijn en zocht in een van de vakjes. 'Dit is maar een routineverhoor, meneer Reed. U hoeft zich geen zorgen te maken.'

Hij pakte het kaartje en toen zijn vingers langs de hare streken, trokken er schokjes door zijn lichaam. Martin zag dat ze op haar nagelriemen beet, net als hij.

'Meneer Reed?'

Martin besefte dat hij haar stond aan te staren. Hij sloeg zijn blik neer en las het kaartje: Rechercheur Anther 'An' Albada, afdeling Moordzaken. An', niet Anne' of Ann', maar 'An'. De eenvoud was adembenemend en verleidelijk tegelijk. En dat Albada... zo exotisch, zo buitenlands... Hij wilde de reliëfletters aanraken om te zien of dat tintelende gevoel terugkwam.

'Meneer Reed?' Met haar armen over elkaar leunde ze tegen het bureau van Unique. Hij zag een gouden Timex om haar pols sober, praktisch, net als zijzelf.

Ze maakte een vermoeide indruk. Hij vroeg zich af hoe het zou voelen als ze haar hoofd op zijn schoot legde. Martin bloosde bij het idee, want stel dat ze zijn gedachten kon lezen, dan zou ze concluderen dat hij uit seksuele motieven naar haar hoofd op zijn schoot verlangde, wat absoluut niet het geval was - hij wilde alleen maar haar haar strelen, haar vragen hoe haar dag was geweest. Dan zou hij misschien vissticks en gebakken aardappeltjes voor haar maken (Martin’s lievelingsgerecht), en als de kinderen thuiskwamen, zou hij ze helpen met hun huiswerk, en hij zou haar naar bed dragen om een zalig potje te vrijen en dan zou ze hem in zijn ogen kijken en...

'Meneer Reed?'

Martin keek haar weer aan.'Ja?'

'Kunt u ons vertellen waar u gisteren was?'

'Op mijn werk.'

'Na het werk, bedoel ik.'

'Ik ben met mijn moeder naar de pioenclub geweest. Ze had haar goede plantenschepje laten liggen.'

'En daarna?'

Martin bloosde. Zijn keel werd dichtgesnoerd. Hij had zijn moeder naar huis gebracht, en toen had hij iets vreselijks gedaan, zo vreselijk dat de woorden in zijn keel bleven steken. Eindelijk vroeg er eens iemand wat hij de vorige avond had gedaan, en uitgerekend nu had hij ook inderdaad iets gedaan, maar kon hij er niet over praten. En al helemaal niet met deze prachtige bloem van een vrouw. 0, alsof de duvel ermee speelde!

En het was ook zo gênant allemaal!

Het toilet werd doorgetrokken. Verbaasd keken ze allemaal op. Daryl Matheson deed de rits van zijn overall dicht terwijl hij het kantoor binnenstapte, en zei: 'Shit, Marty, geef me de spuitbus eens. Je wilt niet weten wat er uit m'n...' Hij zweeg toen hij Martins bezoek zag. 'Wat doen die smerissen hier?'

Martin opende zijn onderste la en pakte de StankieFoets (een van Southerns populairste producten). 'Ze zijn hier in verband met mijn auto,' zei Martin. 'Zeg dat maar tegen Ben Sabatini als je hem nog eens tegenkomt.'

Schuddend met de spuitbus stapte Daryl het toilet weer in. Het was zo stil in het kantoor dat ze hem konden horen spuiten, waarna hij begon te hoesten. Martin hield zijn adem in (Southern had een schikking getroffen met een klant die beweerde dat StankieFoets het slijmvlies van haar slokdarm had aangetast) en glimlachte naar An.

Daryl kwam het toilet weer uit, zwaaiend met zijn hand om de dampen te verdrijven. Met schorre stem zei hij: 'Verdomme, sorry, jongens.' Hij hoestte een paar keer achter elkaar, en toen nog eens. En nog eens. Martin keek An verontschuldigend aan, terwijl hij een paar tissues uit de doos op zijn bureau trok en aan Daryl gaf.

'Jezus!' Daryl stikte bijna. Hij schraapte zijn keel. Spuugde in een tissue en gaf die aan Martin. 'Bedankt, man.' Met de rug van zijn hand veegde hij zijn mond af en toen richtte hij zich tot de rechercheurs. 'Zijn jullie hier vanwege dat bloed op zijn auto?'

Plotseling was de StankieFoets niet het enige wat alle zuurstof aan de lucht onttrok.

An vroeg: 'Hoezo bloed op zijn auto?'

Daryl knikte naar Martin. 'Van vanochtend. Zijn handen zaten ook al onder het bloed. Ik dacht dat hij een hen of zo had aangereden, maar er zat haar op de bumper — van een mensenhoofd, leek het.' Hij haalde zijn schouders op. 'Even later zag Daria hem bij de vuilcontainer, waar hij zijn koffertje in elkaar hengstte.' Hij wierp weer een blik op Martin. 'Man, je moet eens met iemand over die driftbuien van je gaan praten.' En met die woorden verliet hij het kantoor.

Martin voelde zijn mond bewegen, maar er kwam geen geluid.

Benedict stak zijn hand achterlangs onder zijn jasje en haalde een stel handboeien tevoorschijn. 'Martin Reed, ik arresteer u in verband met de moord op Sandra Burke.'

'Sandy?' vroeg hij, en terwijl hij zijn hals uitstrekte om de trap op te kijken, slingerde Benedict hem rond alsof hij een zak citroenen was. Was ze daarom niet naar beneden gekomen voor een babbeltje over Dancing With the Stars. 'U snapt het niet!' protesteerde Martin. 'Waarom zou ik Sandy iets aandoen ? Waarom zou ik iemand iets aandoen?'

'Meneer Reed,' begon An. 'Waarom maakt u niet meteen schoon schip en vertelt u ons waar u gisteravond was?'

Martin hapte naar adem en zijn gezicht liep weer rood aan. Dit was vreselijk, gewoonweg vreselijk. Was er niet precies hetzelfde gebeurd in De gevangene van John Grisham: een of andere arme sloeber die op het verkeerde moment op de verkeerde plek was geweest?

'Meneer Reed?'

Grisham was advocaat. Hij wist hoe dit soort dingen in hun werk gingen. In gedachten liep Martin de juridische adviezen na die de schrijver in talloze boeken had verpakt. De cliënt. De deal. De aanklacht. 'Volgens mij,' zei Martin, 'heb ik het recht om te zwijgen.'

HOOFDSTUK TWEE

Waarin we ontdekken dat er meer achter Anther schuilt, 

of: de andere An

An keek door de confrontatiespiegel naar Martin Reed. Hij zat in zijn eentje in de verhoorkamer, met zijn bolle gezicht samengeknepen tot een bal van angst. De plukjes haar op zijn ronde hoofd deden haar aan Charlie Brown denken. Zijn handen lagen voor hem op tafel en hij spande en ontspande ze voortdurend, alsof Lucy hem weer eens had overgehaald om de bal weg te trappen. Zo had Martin ook met zijn vuisten zitten hannesen toen ze zijn kantoor waren binnengelopen — of wat Martin als zijn kantoor scheen te beschouwen. Met de twee bureaus en de opgestapelde dozen debiteuren- en crediteurenadministratie van de afgelopen vijftien jaar deed het An eerder aan een wachtkamertje denken. Als iemand het al vreemd vond dat de afdeling Boekhouden zich pal naast de toiletten bevond, dan werd er niks over gezegd.

Bruce deed de deur open en liep de kamer in. 'In zijn huis is niks gevonden.' An was er al van uitgegaan dat de huiszoeking weinig bewijsmateriaal zou opleveren.

'Zijn moeder is doodsbang, ze zegt dat hij zich de laatste tijd vreemd gedraagt. Misschien is hij weer aan de drank.'

'Weer?' 'Volgens haar praat hij er liever niet over. Waarschijnlijk probeert hij eraf te komen.' Bruce haalde zijn schouders op; menig agent probeerde van de drank af te komen. 'Wat een kletsmajoor is die vrouw trouwens. Ze zei dingen waar ik nog van moest blozen.'

En dat zei een man die zelf om het andere woord 'kut' in de mond nam. Dan moest het wel heel erg zijn. An kon er zelf ook wat van. Ze was behoorlijk grof in de mond tegenover gedetineerden, die gewoonlijk beter op dreigementen reageerden dan op zoete praatjes.

'Je zou zijn slaapkamer eens moeten zien,' vervolgde Bruce. 'Overal boeken langs de wand, en dan nog eens dozenvol in de garage. En dan hebben we het over tienduizenden boeken. Die vent doet vast niks anders dan lezen.'

An keek nog eens goed naar Martin. Op haar maakte hij niet echt een intellectuele indruk. 'Wat voor boeken?'

'Vooral thrillers. James Patterson, Vince Flynn, dat soort spul.' An hield wijselijk haar mond. Ze weigerde de telefoon op te nemen als Columbo op tv was. Niet dat haar telefoon vaak overging, maar ze werd wel eens om haar mening gevraagd voor allerlei enquêtes. Als je eenmaal met die lui aan de praat raakte, dan lieten ze je niet meer met rust. 'Had de moeder een alibi voor hem wat gisteravond betrof?'

'Ze zei dat hij met haar om een boodschap was geweest en dat ze toen weer naar huis waren gegaan. Daarna is hij vertrokken, en ze heeft hem pas weer gezien toen ze vanochtend wakker werd.'

An knikte en liet de informatie bezinken. Aan de andere kant van de spiegel zag ze Martins mond bewegen, alsof hij in zichzelf zat te mompelen.

'Wat een sukkel,' was Bruce' commentaar.

Daar kon An weinig tegen inbrengen, maar was deze sukkel een moordenaar?

Het was of Bruce haar gedachten kon lezen. 'Op de voorbumper en in de kofferbak is een mix van Reeds bloed en dat van het slachtoffer aangetroffen.'

'Je hebt zijn handen gezien. Wat hij over die sneetjes heeft gezegd, zou een verklaring kunnen zijn voor het bloed.'

'Als hij onschuldig is, waarom heeft hij zijn koffertje dan met zuur schoongemaakt?'

'Misschien is hij toch achterbakser dan hij eruitziet,' moest ze toegeven.

'Hij is smoorverliefd op je.'

'Alsjeblieft, zeg.' Mannen werden niet smoorverliefd op Anther. Ze was bepaald geen zwoele verleidster.

'Hoor eens, als je het nou eens vanuit die hoek aanpakte. Geef hem de indruk dat hij een kans maakt. Zo'n vent heeft waarschijnlijk geen poesje meer gezien sinds hij er zelf uit is gekropen.'

An reageerde niet. Ze was nu bijna twintig jaar bij de politie. In het begin had ze er een gewoonte van gemaakt elke seksistische opmerking of schunnige grap van haar overwegend manlijke collega's te pareren. Dat had haar hooguit de reputatie opgeleverd dat ze lesbisch was. Toen ze bij hoog en bij laag had volgehouden dat ze niet homoseksueel was, gaven ze haar op haar kop omdat ze zich schaamde voor haar geaardheid. Ze was destijds nog getrouwd, en toen ze daarop had gewezen, hadden ze treurig het hoofd geschud, alsof ze zich afvroegen hoe ver ze zou gaan met het verdringen van haar heimelijke gevoelens. In de loop van de jaren had An zo veel rottigheid over zich heen gekregen dat ze, om zichzelf te beschermen — en eigenlijk om haar beroep goed te kunnen uitoefenen - aan het verzinnen was geslagen.

Verzinsel. Dat was een mooi woord voor een leugen. An was niet geneigd tot liegen. Haar vader had liegen altijd verafschuwd en haar al vroeg geleerd dat de strafvoor een leugen veel zwaarder was dan de straf die je kreeg als je iets opbiechtte. En moest je zien hoe ze nu vrolijk het ene verzinsel op het andere stapelde. Vrolijk werd ze er zeker van, maar alleen als ze onwillekeurig in haar eigen verhalen ging geloven.

Zo was het begonnen: Charlie, haar man, was pas gestorven. Dat was nu vijftien jaar geleden. Ze had niemand meer voor wie ze moest koken, wassen, overhemden strijken. Er was net een grote zaak opgelost — een kindermoordenaar was tot de elektrische stoel veroordeeld. Iedereen was in feeststemming. An besloot naar de politiestamkroeg te gaan om iets te drinken met haar collega-blauwhemden.

Ze dronken allemaal te veel, maar An kon er het beste tegen. Of misschien ook niet. Iemand begon met haar te flirten. Iemand anders zei dat hij geen moeite hoefde te doen. Een derde schold haar uit voor pot, en een vierde noemde haar frigide. Misschien kwam het door het woordje 'frigide', want zo had Charlie haar altijd genoemd als ze om de een of andere krankzinnige reden geen seks met hem wilde nadat hij haar geslagen had.

Hoe het ook zij, op dat moment werd Jill geboren.

Jill was verpleegster en ze werkte met kinderen. Ze was vriendelijk en zorgzaam. Er was pas borstkanker bij haar geconstateerd. Ze was Ans grote liefde en ze was ten dode opgeschreven. Iedereen had medelijden met An. Niemand die zijn mond nog opendeed.

De volgende ochtend werd An met barstende koppijn wakker. Toen ze op haar werk verscheen, was iedereen heel rustig en respectvol. Een enkeling vroeg hoe het met Jill ging. 'Jill?' had ze herhaald, en toen kwam het allemaal weer boven, al die halfdronken verzinsels van de vorige avond. Ze had haar hoofd gebogen en gemompeld: 'Ik wil er liever niet over praten.' Daarna was ze weggevlucht naar het damestoilet, waar ze haar tas had uitgemest, haar nagels had gevijld en een dutje had gedaan. Toen ze terugkwam, werd ze met bezorgde blikken begroet. 'Kop op,' zeiden haar nieuwe vrienden.

Het was nieuw voor An om ergens bij te horen. Niet dat ze nooit vrienden had gehad, maar als dochter van Nederlandse immigranten was ze een vreemde eend in de bijt gebleven. 's Zomers, als de meeste meisjes naar zomerkamp waren, ging zij bij familie in Hindeloopen op bezoek, waar ze door de smalle straatjes en over de houten bruggetjes van haar zeevarende voorvaderen liep, en er door haar Amerikaanse accent en manieren weer niet helemaal bij hoorde. Haar ouders verging het al niet beter. Zoals veel immigranten voor hen waren ze naar Amerika gekomen om een nieuw leven te beginnen. En net als bij de immigranten van weleer had hun leven niet veel verschild van hun leven thuis, alleen nu in een ander land. Ze gingen naar feestjes van de Nederlands-Amerikaanse Vereniging. Ze dronken Heineken en zogen op honing- en muntdrop die hun liefdevol werd toegezonden door de achtergebleven familie. De meeste van hun vrienden waren kinderloze, Nederlandse immigranten, op een paar schichtige Noren na, die tijdens feestjes altijd in een hoekje bij elkaar kropen.

Wie huize Albada binnenliep, kon niet vermoeden dat hij zich in het zuiden van de Verenigde Staten bevond. Ans moeder, lerares creatieve vakken, was met hart en ziel het samengaan van stof en stijl toegedaan. Elke kamer was kleurig ingericht, met felrood, geel en groen. De eetkamer was gewaagd blauwgestreept. Ze hadden kasten van thuis meegenomen: blad- en bloempatronen en zwierige krullen, die kunstig in elke vierkante centimeter hout waren uitgesneden en vervolgens in contrasterende kleuren geschilderd. Op Halloween trok haar moeder haar sitsen wentke aan en — als concessie aan haar onwetende leerlingen — een paar houten klompen dat ze bij een souvenirwinkel op Schiphol had gekocht.

Haar vader had een zeer gedegen opleiding genoten, zoals in Nederland de gewoonte was, en hetzelfde wilde hij voor zijn dochter. Als An niet met haar huiswerk bezig was, werkte ze aan projecten waarmee ze extra punten kon verdienen, of ze hielp haar vader in zijn laboratorium (Eduard Albada was als botanicus in dienst van de staat Georgia). Hij had een schuurtje in de achtertuin — haar moeder noemde het 'het likhus', naar de kleine huisjes in Hindeloopen waar vroeger de gezinnen van de zeekapiteins woonden — en in het weekend zat An urenlang toe te kijken als hij met zijn vaste, stevige handen verschillende planten kruiste, in de hoop dat hij ooit een tulp zou creëren die bestand was tegen het grillige klimaat in het zuiden.

Zo groeide An op, als dierbaar bemind enig kind en met erg weinig vriendjes en vriendinnetjes van haar eigen leeftijd. Ze was nooit echt eenzaam geweest — ten minste, ze dacht dat ze dat nooit was geweest —, maar toen Jill in haar leven verscheen, besefte An dat ze wel degelijk eenzaam was geweest. Zelfs tijdens haar huwelijk met Charlie had ze het gevoel gehad dat ze niet echt bij hem hoorde, dat hij haar niet echt zag als ze een kamer binnenkwam of een vraag stelde.

Maar dat was verleden tijd. Daar was een eind aan gekomen op de dag dat An het damestoilet uit liep en als een gelijke door haar collega's werd begroet. Wanneer was dat precies gebeurd? Wanneer was Jill van droombeeld veranderd in een levend, ademend deel van Ans leven? Terwijl ze losse papiertjes en allerlei pluizige troep uit haar tas stond te plukken, was het niet bij An opgekomen dat Jill in haar gedachten fysieke vorm aannam.

Oke, An gaf toe dat ze er in het begin behoorlijk misbruik van had gemaakt. Ze had vrij genomen, had gezegd dat ze bij Jill wilde zijn als ze weer een kuur moest ondergaan, terwijl ze in werkelijkheid last van krampen had en er bovendien een filmmarathon met John Wayne op TBS was. Ook had ze zich een keer verslapen en een belangrijke vergadering gemist. De smoes dat Jill ziek was van de chemo en dat ze met haar naar de dokter moest, was slechts een leugentje om bestwil. Wat hadden die stomme vergaderingen trouwens voor zin? Ze waren politiemensen. Ze hoefden heus niet in een stinkende vergaderruimte gedreven te worden om te horen dat ze boeven moesten vangen.

Wel was het een knoeperd van een leugen geweest toen An een weekje naar Florida ging onder het mom van een reis met Jill naar de Mayo Clinic, voor een afspraak met een wereldberoemd specialist. Een paar mensen hadden iets over haar bruine kleur opgemerkt, en An had zich eruit gered door te zeggen dat ze met alle geweld bij Jill had willen blijven toen ze bestraald werd. Misschien was het ook wel geen leugen, want zo langzamerhand voelde An een echte band met Jill. De gedachte aan lesbische seks was niet buitengewoon aanlokkelijk (ze kon zich er geen concrete voorstelling van maken, want wat deden twee vrouwen eigenlijk met elkaar?), maar het ging An om de kameraadschap, de verbondenheid met een ander mens. Kortom, ze werd verliefd. De daaropvolgende maanden begon de mythe Jill geleidelijk aan steeds reëler te worden. An zat al drie jaar bij de recherche, maar voor de komst van Jill had niemand ooit de moeite genomen om een gesprek met haar te beginnen. De werenschap dat An een zieke geliefde had, had haar op de een of andere manier een menselijk gezicht gegeven voor deze mannen. Ze kreeg vrienden, vrienden voor het leven. Sommigen van hen hadden een vrouw die borstkanker had gehad. Ze gaven An boeken over patiënten die het hadden overleefd. Op een dag waren ze allemaal om haar bureau heen komen staan en hadden haar een handtekeningenlijst gegeven. De tranen waren in haar ogen gesprongen toen ze zag dat het hele team zich in naam van Jill had opgegeven voor de Avon sponsorloop tegen borstkanker.

Op dat moment wist ze dat Jill zou moeten sterven. Er was te veel gebeurd. An verzon zo veel verhalen dat ze zelf het spoor bijster raakte. Het ergste was nog dat mensen Jill wilden ontmoeten. Ze wilden kennismaken met deze sterke vrouw, die de dood in de ogen had gezien. Het rare was dat

An, op de dag dat ze haar chef belde met de mededeling dat Jill was overleden (handig genoeg op dezelfde dag dat Macy's zijn grote jaarlijkse uitverkoop hield), zo volschoot dat ze moest ophangen.

Daar was het echter niet bij gebleven. De condoleancekaarten moesten beantwoord worden. Voor de bloemen moest worden bedankt. Natuurlijk werd er een geïmproviseerde wake gehouden in dezelfde bar waar de legende van Jill was ontstaan. Ze dronken op haar, op de verpleegster, de vriendin, de geliefde. Ze hadden droevige liederen gezongen en An had verteld over die keer dat Jill een dakloze man uit een brandend gebouw had gered, en over haar gewoonte om tandpasta op Ans tandenborstel uit te knijpen, zelfs aan het eind, toen ze bijna te ziek was om haar hoofd op te tillen. Een keer had ze overwogen om vreemd te gaan — had ze dat ooit verteld? Er was niets gebeurd, hoewel het een moeilijke tijd voor hen beiden was geweest, maar uiteindelijk waren ze er naar Ans idee sterker uit gekomen.

Het ergste was dat An de naam Jill had gekozen omdat ze fan was van Gillian Anderson van de X-Files. Haar dikke rode haar, puntige kin en slanke taille waren allemaal kenmerken die An heel graag zelf had willen bezitten. Ze wist nu dat het een grote vergissing was geweest om Jill op een bestaande persoon te baseren. Soms, als An de actrice een PBS-special zag introduceren of reclame zag maken voor een van haar vele goede doelen, kreeg ze een brok in haar keel, alsof ze een geest zag uit een periode in haar leven toen ze gelukkiger was geweest.

'He,' zei Bruce. 'Ben je er nog?'

An knikte. Ze keken allebei naar Martin, die in zichzelf zat te mompelen.

'Zeker zware dag voor je, hè?'

Weer knikte An. De moeder van Bruce was aan borstkanker overleden toen hij nog een kind was. Die ochtend had hij bloemen voor An meegebracht, omdat het vijf jaar geleden was dat Jill was gestorven.

'Jullie hebben acht mooie jaren gehad,' merkte Bruce op. 'Dat kunnen de meeste mensen niet zeggen.'

'Ja.' An vocht tegen het verdriet dat gepaard ging met alle valse herinneringen: Jill die haar voeten masseerde. Jill die voor haar kookte. Jill die haar bad vol liet lopen. (An kon er niet omheen dat Jill in veel van haar fantasieën een uitgesproken onderdanige rol speelde.)

'Je kunt altijd bij mij terecht, pop.' Bruce klopte op haar schouder. 'Dat weet je, hè?'

Zijn hand was warm en An dacht weer aan die krankzinnige avond zes jaar geleden toen ze zich om de een of andere reden had laten verleiden door de beperkte charmes van Bruce Benedict. Ze werkten heel hard aan een bepaalde zaak, en het kwam erop neer dat An smachtte naar een mannenhand. Ze miste de barsheid, de warmte, het gevoel boordevol te zitten met een man die wist wat hij deed. Het was een vreselijke, stomme vergissing geweest om te denken dat Bruce die man zou kunnen zijn (en ze waren het erover eens geweest dat Jill het niet mocht weten: het zou haar hart hebben gebroken).

Bruce liet zijn hand zakken. 'Ik weet het niet. An, het is een heel vreemde gast, die vent. Als hij dit niet heeft gedaan, dan heeft hij wel iets anders op zijn kerfstok.'

Ze knikte voor de derde keer, blij dat hij zijn aandacht weer op Martin Reed had gevestigd. Die bleekscheet scheen de wet op zijn duimpje te kennen. Hij had geweigerd met hen te praten zolang er geen advocaat bij was, en wilde alleen maar verklaringen ondertekenen die hij zelf had geschreven. Wat speelde hij toch voor spel?

'Probeer jij het eens met hem,' zei Bruce. 'In de auto kreeg ik helemaal geen vat op hem.'

Dat kwam waarschijnlijk doordat Bruce, toen hij Martin in de boeien sloeg, had opgemerkt dat het vet op Martins polsen net deeg leek dat uit de donutmachine bij Krispy Kreme droop. An beet op haar nagelriemen. Ze dacht aan Sandra Burke, aan haar gebroken lichaam dat in een afwateringsgreppel was gedumpt. De auto had de vrouw praktisch vermorzeld. De banden hadden haar hersens geplet en de grijze troep was over de weg gespoten.

Achter hen zoemde de intercom. Bruce drukte op de knop. 'Ja?' vroeg hij.

'Reeds advocaat is er.'

'Ik kom eraan.' Bruce deed de deur open en wilde vertrekken, maar An hield hem tegen.

'Laat me een paar minuten met hem alleen,' zei ze, met een knik naar Martin.

‘Oke.'

'Heb je de foto's van de plaats delict al?'

'Die kunnen elk moment binnenkomen.'

'Neem ze maar mee als je de advocaat hiernaartoe brengt. Ik wil eens proberen of ik iets uit hem los kan krijgen.'

Bruce knikte en liet de deur achter zich dichtvallen. De lesbienne uithangen had als nadeel dat mannen niet langer de deur voor haar openhielden.

Onderweg naar de verhoorkamer bond An haar haar losjes in een paardenstaart. In de deur zat een reepje glas en ze zag Martin nog steeds bij de tafel zitten, nog steeds met gebalde vuisten. Toen ze binnenkwam, stond hij op, alsof het een Jane Austen-film was. Het zou haar niet hebben verbaasd als hij 'Voorwaar' had gezegd, maar hij bleef daar maar staan met zijn samengeknepen handen, en zijn donkergroene ogen keken haar aan.

'Ga zitten,' zei ze, en ze nam tegenover hem plaats. 'Uw advocaat komt eraan.'

'Is hij ervaren?'

De vraag overrompelde An. 'Geen idee,' bekende ze.

'Want mensen krijgen heel vaak een pro-Deoadvocaat toegewezen die nog helemaal geen ervaring heeft,' vertelde Martin. 'Ik heb erover gelezen: zaken waarin onschuldige mensen een luie advocaat krijgen, die blind, letterlijk blind is, in de zin van dat hij niets ziet. Sommigen zijn zelfs aan de drank of lijden aan narcolepsie!'

'U meent het!'

'Het is zeer verontrustend. Over dit onderwerp zijn al heel veel boeken geschreven.'

An had nooit veel op gehad met pro-Deoadvocaten, maar ze was rechercheur, en zo verbijsterend was die opvatting dus niet. 'Mijn ervaring met pro-Deoadvocaten is dat je krijgt waarvoor je betaalt.'

'Dat vermoedde ik al. Ik stel uw eerlijkheid zeer op prijs.'

'Is er nog iets wat u mij wilt vertellen, meneer Reed?'

'Niet zolang mijn advocaat er niet bij is. Ik hoop dat u het niet bot van me vindt, maar dit is een zeer ernstige situatie. Weet u wel dat ik zelfs nog nooit een bon heb gehad voor te hard rijden?' Hij schudde zijn hoofd. 'Natuurlijk weet u dat al. U hebt mijn antecedenten nagetrokken. Zijn jullie mijn huis aan het doorzoeken? Duurt het daarom zo lang? Zitten jullie op een huiszoekingsbevel te wachten?'

'Wat denkt u dat we in uw huis zullen aantreffen?'

Hij mompelde wat, maar ze verstond hem wel degelijk. 'Een razende vrouw van drieënzestig.'

'Uw moeder schijnt te denken dat u alcoholicus bent,' zei An.

'Dat zou ze wel willen,' sputterde hij.

An keek naar zijn handen, die ineengeklemd Op tafel lagen. Bruce had de boeien om gelaten, en An moest toegeven dat hij gelijk had wat die donutmachine van Krispy Kreme betrof.

'Kom eens hier met uw handen,' zei ze, en ze haalde haar sleutels tevoorschijn. Ze probeerde hem niet aan te raken toen ze de boeien afdeed, maar er was geen ontkomen aan. Zijn huid voelde zo klam dat ze er kippenvel van kreeg.

'Dank u,' zei hij, en hij wreef over zijn polsen om het bloed weer te laten stromen. 'Albada, is dat Duits?'

'Nederlands.'

Met een buitengewoon slecht accent zei hij: 'Pardonnez moi.' 'Dat is Frans.'

'Oui:

'Weer Frans.'

Hij knipperde een paar keer met zijn ogen.

An slaakte een zucht en vroeg: 'Zou u me willen vertellen waar u gisteravond was?'

'Ik heb al gezegd dat ik samen met mijn moeder haar plantenschepje heb opgehaald.'

'Weet u dat de pioenclub van Lawrenceville een verzoek heeft ingediend om uw moeder een straatverbod op te leggen?' Hij slikte moeizaam. 'Dat was gewoon een misverstand.' 'En hoe zit het dan met de Baptistenvrijwilligsters in het Ziekenhuis?' Geschokt gingen zijn natte lippen vaneen. 'Hebben die ook al een aanklacht ingediend?'

'Heeft uw moeder dat niet verteld?'

Zichtbaar aangeslagen schudde hij zijn hoofd.

'Kennelijk vinden ze haar nogal agressief.'

'Ze is niet agressief. Hooguit... wat intimiderend.'

Een intimiderende moeder. Dat was interessant. 'Heeft ze u ooit geslagen?'

'Ze heeft een keer een schoen naar mijn hoofd gegooid, maar volgens mij was dat omdat ik met de koptelefoon op naar de tv zat te kijken. Kent u die draadloze modellen?' An knikte. 'Op de een of andere manier gaf dat storing in haar gehoorapparaat.'

'En daarom gooide ze u een schoen naar uw hoofd?'

'Alleen om mijn aandacht te trekken.' Het klonk alsof dat de normaalste zaak van de wereld was. 'Wat heeft mijn moeder hier trouwens mee te maken?'

'Ik ben rechercheur, meneer Reed. Ik probeer verbanden te leggen. Ik zie een man voor me die uit een gewelddadig gezin komt. Iemand die bloed op zijn auto heeft zitten — bloed dat afkomstig is van een dode vrouw.'

Tja, oke, ik moet toegeven dat het er niet al te best uitziet.' 'Dat klopt.'

'Ik beantwoord ongetwijfeld aan het profiel, hè?' Hij begon al bevestigend te knikken. 'Een eenling die nog bij zijn moeder woont. Veel te hoog opgeleid voor het werk dat hij doet.'

Dat laatste had ze zelf nog niet bedacht.

'Ik hoop niet dat u me voor een chaotische moordenaar aanziet. Ik ben heel ordelijk. Vraag maar aan mijn collega, Unique Jones. Ze zegt vaak dat ik in de anale fase ben blijven steken.'

An zou maar wat graag een babbeltje met Unique Jones willen maken. Ze had een aanhoudingsbevel op haar naam staan wegens winkeldiefstal. Het adres dat ze aan Southern Toilet had opgegeven was een stuk braakliggend terrein. 'Bent u een moordenaar, meneer Reed?'

'Nee, natuurlijk niet!' Weer leek hij beledigd. 'Ik heb u toch verteld wat er vanochtend met mijn auto is gebeurd, en hoe ik mijn handen heb opengehaald? Ik ben zelf in deze zaak het slachtoffer. Iemand wil me erin luizen.'

'Waarom zou iemand u erin willen luizen?'

'Dat. is het nou net!' was zijn repliek, en hij ramde met zijn wijsvinger op de tafel, alsof ze de spijker op de kop had geslagen. 'Waar was u gisteravond, meneer Reed?'

Hij staarde naar zijn handen. Er zaten nog steeds rode striemen op van de boeien. Aan de zijkant van zijn duim zag ze een merkwaardig paars randje. Dat was haar ook al opgevallen tijdens het proces-verbaal, en toen had hij iets gemompeld over een ongelukje op het werk.

'Is "Anther" ook Nederlands?' vroeg Martin.

'Het is het deel van de plant waar stuifmeel wordt aangemaakt.' Ze leunde achterover, opeens doodmoe. 'Mijn vader was botanicus. Hij had op een jongetje gehoopt.'

Martin begreep het niet en knipperde met zijn ogen.

Toegegeven: het was niet haar meest geslaagde grap, maar een dergelijke reactie viel haar tegen. Aan de andere kant: de man zat wel in een verhoorkamer op het politiebureau, waar hij ondervraagd werd over zijn betrokkenheid bij een gruwelijke moord, dus misschien verwachtte ze te veel.

Een van de redenen waarom Charlie, haar overleden echtgenoot, altijd zo kwaad op An werd, was dat hij haar grapjes niet helemaal snapte. Hij verweet haar dat ze veel te bijdehand was, vond dat ze schermde met haar betere opleiding (alsof een bachelor in de kunstgeschiedenis zoveel voorstelde). Hij begon nogal ingehouden, zoals zo'n sirene die je met de hand moet aanzwengelen, maar hoe meer het uit de hand liep, hoe harder hij ging schreeuwen, tot hij zich brullend op haar stortte en haar lichaam met zijn vuisten bewerkte - maar nooit haar gezicht.

Eigenlijk was het gênant: een vrouw van drieëntwintig, die elke dag haar uniform aantrok en haar pistool bij zich stak om de orde te handhaven, terwijl ze zelf bijna elke avond helemaal verrot werd geslagen. Toch verweerde ze zich nooit, ook al had Charlie dat dubbel en dwars verdiend. Wat was het toch voor karaktertrek waardoor An zich als slachtoffer opstelde? Tijdens haar werk zag ze zo veel huiselijk geweld dat het al bijna gewoon werd. Die eerste jaren dat ze bij het korps was, betrof de helft van de oproepen dronken kerels die hun agressie op een vrouw hadden botgevierd. Ze kreeg een waas voor ogen als ze hun gejank over liefde en alle smoesjes die ze verzonnen moest aanhoren. En wanneer ze thuiskwam, nam Charlie haar onder handen.

Eigenlijk was het een geluk dat hij in het bad was uitgegleden en zijn hoofd tegen de rand had gestoten. Toen An hem daar had aangetroffen, was het enige wat ze zich afvroeg of ze de kraan open moest laten staan terwijl hij langzaam doodbloedde. Ze was een kind van Nederlandse ouders, en water verspillen was zonde. Daarop had ze de douche dichtgedraaid en was naar Wheel of Fortune gaan kijken.

Dat was in de tijd dat je van je winst spullen moest kopen. An kon zich de vrouw nog goed herinneren die die avond had gewonnen. De ene camera gleed over alle exotische, dure voorwerpen, en de andere bracht het opgewonden gezicht van de winnares in beeld terwijl ze de artikelen opnoemde die ze wilde kopen. 'Ik neem de eethoek van vijfhonderdnegenennegentig dollar en het bijpassende dressoir van driehonderdvijftig.' Er bleef altijd een paar honderd dollar over, waarvoor de winnaar steevast de witte keramische windhonden moest aanschaffen. An had altijd al zo'n windhond willen hebben. Ze was er nog nooit eentje in een winkel tegengekomen. Attent als ze was, zou Jill voor haar op zoek zijn gegaan, als ze de kracht had kunnen opbrengen om uit haar bed te komen (niet dat ze veel geld hadden; Jills arbeidsongeschiktheidsuitkering van het ziekenhuis dekte amper haar deel van de hypotheek).

Bruce klopte op de deur en kwam de verhoorkamer binnen. Hij had een map bij zich: de foto's van de plaats delict. Hij legde de map op tafel en net toen hij hem naar An toe schoof, kwam er een keurig in het pak gestoken jongen van een jaar of twaalf achter hem aan naar binnen.

Nou ja, de pro-Deoadvocaat was natuurlijk niet echt twaalf, maar zo zag hij er wel uit. Toen hij door het vertrek liep, piepten zijn schoenen. Ze zag dat zijn haar aan de bovenkant nat was, waarschijnlijk omdat hij een kruin had platgekamd. In de manchet van zijn colbertje zat nog het labeltje van de fabrikant. 'Ik ben Max Jergens,' zei hij, en An moest bijna lachen toen ze bedacht dat die naam eerder bij een groot geschapen pornoster paste. Onwillekeurig ging haar blik meteen naar zijn kruis. Jergens zag het uiteraard. Er speelde een glimlachje om zijn mondhoek.

An probeerde haar toon zo professioneel mogelijk te houden en niet naar zijn kruis te kijken toen ze zei: 'Ik ben rechercheur An Albada. We willen uw cliënt een aantal vragen stellen in verband met een van zijn collega's, Sandra Burke.'

Hij legde zijn koffertje op tafel, klikte de slotjes open, pakte een notitieblok en sloot het koffertje weer, waarna hij het op de vloer zette, een pen uit zijn borstzakje haalde, de dop van de pen schroefde, die op het uiteinde plaatste en de naam opschreef. Anabada.'

Martin schoot hem te hulp. 'Dat had ik zelf eerst ook fout,' zei hij, en hij pakte de pen van zijn advocaat, streepte de naam door en schreef in een zwierig meisjeshandschrift: 'Rechercheur van politie Anther Albada.' Op de 'i's' zette hij een rondje in plaats van een punt.

An hoorde Bruce achter zich grinniken. Ook zonder zich om te draaien wist ze dat hij met over elkaar geslagen armen misprijzend naar Martin stond te kijken.

'Wat hebt u voor bewijs tegen mijn cliënt?' vroeg Jergens.

'Eigenlijk is het te gek voor woorden...' begon Martin, maar An snoerde hem de mond met een blik die zoveel zei als: 'Had hij het soms tegen jou?'

'Op de auto van de heer Reed hebben we bloed aangetroffen dat vermengd was met dat van het slachtoffer,' vertelde ze. 'We beschikken over onomstotelijk bewijs dat de auto van de heer Reed mevrouw Burke heeft overreden.'

Martins gezicht werd nog bleker dan het al was. 'Ik heb mijn handen opengehaald,' legde hij uit. 'De bumper hing er aan de voorkant af. Toen heb ik mijn handen opengehaald.' Hij hield zijn handpalmen omhoog en ze zag de wirwar van dunne streepjes. Tijdens het proces-verbaal waren er foto's van de wondjes gemaakt, en net als toen dacht An ook nu weer: als Sandra Burke door een dodelijk snijwondje aan haar einde was gekomen, dan was het een uitgemaakte zaak geweest. 'Waar is haar lichaam gevonden?' wilde Jergens weten. 'Op nog geen kilometer van het kantoor van de heer Reed — op de route die hij altijd neemt wanneer hij naar huis gaat.' 'Klopt dat?' vroeg Jergens verbaasd.

'Volgens ons heeft hij zijn moeder naar huis gebracht en toen de vrouw opgezocht die hem twee dagen eerder had vernederd.' An keek Martin aan terwijl ze het scenario uiteenzette. Hij zag er niet uit als iemand die zich door haat liet verteren, maar aan de andere kant was ze zelf een volwassen vrouw die acht jaar lang een relatie had onderhouden met een denkbeeldige vriendin, dus wie zou het zeggen?

'Heeft hij een alibi?' vroeg Jergens.

'Nee.'

'Oei,' zei Jergens gnuivend. Hij keek naar zijn notitieblok, waarop hij met zijn pen Ans naam had nagetrokken. Toen hij merkte dat ze keek, gaf hij haar een knipoog en veranderde een cirkeltje in een hartje.

'Bent u narcolepticus?' vroeg Martin aan zijn advocaat. Treurig schudde Jergens zijn hoofd. "Was het maar waar.' An sloeg de map open die Bruce haar had gegeven. Ze hield hem schuin, zodat Martin en zijn jeugdige verdediger niet konden meekijken. Het waren grimmige, gruwelijke foto's. Sandy was niet simpelweg overreden. Haar lichaam vertoonde afgrijselijke kneuzingen van slagen die met een stomp voorwerp waren toegebracht. Op de plaats delict had de lijkschouwer het vermoeden geuit dat het een stuk hout was geweest of iets anders met een bot uiteinde. Toen An de kofferbak van Martins Camry had geopend en de verbrijzelde hoek van zijn koffertje had gezien, had ze dat bij de lijst van mogelijke moordwapens gevoegd.

De lijkschouwer had het al snel gezien: de vrouw was met de auto omvergereden. Ze was overleden aan de Happen die hierop volgden. Daarna was de moordenaar weer in zijn auto gestapt en over haar hoofd gereden. Vervolgens over haar romp. En nogmaals over haar hoofd.

Heimelijk moest An toegeven dat ze niet veel sympathie voor het slachtoffer kon opbrengen. Sandra Burke had twee kinderen, die door de staat werden opgevoed. Ze had een verleden vol drugs- en alcoholmisbruik. Ooit was ze opgepakt omdat ze een van haar bejaarde buren tien dollar had afgeperst voor sigaretten.

Al met al was het niet eens zo opzienbarend - het was zeker niet Ans eerste zaak waarbij een slechte, alcoholische moeder op brute wijze vermoord was — maar een ding irriteerde An mateloos aan Sandra Burke: het mens was een belabberde huisvrouw. Ze had borden zo lang in de gootsteen laten staan dat de etensresten waren gaan schimmelen. Was het nou zo'n moeite om ze even in de afwasmachine te zetten? En zou de vrouw eraan bezweken zijn als ze af en toe de stofzuiger over het kleed in de gang had gehaald? God nog aan toe, en dat terwijl de stofzuiger in de gangkast stond.

'Sorry?' zei Martin.

An besefte dat ze al heel lang niets had gezegd. Ze kuchte en probeerde het beeld van de smerige borden van zich af te zetten en Sandra Burke als een menselijk wezen te zien in plaats van als een walgelijke slons. 'Meneer Reed, hebt u ooit een vrouw geslagen?'' Natuurlijk niet,' zei hij bits. 'Mannen zijn sterker dan vrouwen. Dat zou toch niet eerlijk zijn?' Bruce grinnikte. 'Als je ze wilt slaan, moet je eerst alleen met ze zijn, hè Many? Was dat het?' Hij sloeg met zijn handen op tafel en zei met luide stem: 'Vertel eens wat er gebeurd is, Martin! De waarheid, graag!' Hij boog zich naar hem toe. 'Je probeerde het met Susan aan te leggen en toen zei ze dat je op moest rotten! Zo is het toch gegaan?'

Martin en An wisselden een blik. Hij klonk mild toen hij Bruce verbeterde. 'Ze heet trouwens Sandy.'

Jergens streepte de naam 'Susan' door en schreef: 'Sandee.' An voelde hoofdpijn opkomen, die zich vanuit haar nek naar haar hersenstam verspreidde. Ze vroeg: 'Meneer Reed, waar bent u gisteravond naartoe gegaan nadat u uw moeder thuis had afgezet?'

'Ik heb gewoon wat rondgereden,' zei hij binnensmonds.

'Praat toch eens wat harder,' mopperde Bruce.

'Ik zei dat ik gewoon wat heb rondgereden,' herhaalde Martin met klem. 'Dit is echt krankzinnig. Waarom zou ik in godsnaam

Sandy iets willen aandoen?'

An gaf Bruce een schop tegen zijn voet ten teken dat hij weer snel met zijn chagrijnige kop bij de muur moest gaan staan. Tegen Martin zei ze: 'Volgens uw collega's werd u behoorlijk gepest door Sandy.'

'Nee, dat is niet zo,' wierp Martin tegen. 'Tenminste, niet op een respectloze manier. Niet uit gemeenheid, bedoel ik. Nou ja, misschien was het wel een beetje gemeen, maar ze bedoelde er niks kwaads mee...'

'Twee dagen geleden heeft ze de intercom gepakt en u "lamlulletje" genoemd, waarna ze met tiensecondelijm een vibrerende rubberen dildo van vijfentwintig centimeter aan uw bureau heeft vastgeplakt.'

Martin kuchte. 'Ze hield van een geintje op z'n tijd.'

'Blijkbaar.'

'Bovendien wist Sandy dat tiensecondelijm er weer makkelijk afgaat met Smurrex. Het is een van de populairste producten van Southern.' Hij schudde zijn hoofd. 'Ze is nota bene aan de lopende band van Smurrex begonnen.'

An probeerde het beeld te verdringen van Martin die een vibrerende dildo van vijfentwintig centimeter vastgreep, met oplosmiddel insmeerde en van zijn bureau bikte. 'Sommige vrouwen met wie we hebben gesproken, zeiden dat u hen afluisterde als ze zaten te plassen.'

Jergens vertrok walgend zijn mond. 'Echt waar, man?' 'Mijn kantoor is pal naast de toiletten,' legde Martin uit. 'Ik luisterde niet met opzet. Ik had geen keus.'

'Juist ja.' Jergens begon weer te krabbelen. An zag dat hij een galg had getekend waaraan een figuurtje bungelde dat verdacht veel op Humpty Dumpty leek.

'Meneer Reed,' opperde An, 'u kunt dit tot een oplossing brengen door ons te vertellen waar u gisteravond was.'

'Ik zei toch dat ik wat aan het rondrijden was. Om acht uur was ik weer thuis, toen kwam er een programma op tv dat ik wilde zien.'

Jergens leefde op. 'Waar heb je naar gekeken?'

Martin sloeg blozend zijn blik neer. Hij mompelde iets onverstaanbaars.

'Wat?' vroegen An, Bruce en Jergens als uit een mond. Martin hief zijn hoofd en rechtte zijn schouders. 'Dancing With the Stars:

Jergens keek Bruce even aan en beide mannen grinnikten. 'Heb je daar samen met je mammie naar zitten kijken?'

Om de een of andere reden had An het gevoel dat ze de verdachte in bescherming moest nemen, en ze schonk de advocaat een woedende blik.

'Ja,' antwoordde Martin, 'ik heb er samen met mijn moeder naar gekeken.' An hoorde aan zijn stem dat hij zich uit alle macht aan het laatste greintje waardigheid vastklampte.

'Hebt u het helemaal uitgekeken?' vroeg ze.

Martin knikte. 'Mijn moeder is naar bed gegaan toen Mr. T de rumba danste, maar omdat ik al mijn hele leven fan van het A-team ben, wilde ik zien hoe het afliep.' Hij voegde eraan toe: 'Er is trouwens niks verwijfds aan als je graag naar dansende mensen kijkt. Mr. T is heel lichtvoetig. Hij is een fantastische sporter. Heel veel sportlieden gaan op dansles. Dat houdt ze lenig.'

Met een zucht het An zich weer achteroverzakken. Sandra Burke was rond kwart over acht vermoord, en als An het zich goed herinnerde, was dat ongeveer het tijdstip geweest waarop een van de juryleden van Dancing With the Stars had opgemerkt dat sportlieden vaak lichtvoetige dansers zijn.

Martin bleef maar hameren op zijn manlijkheid. 'Er is niks mis mee als je een brede belangstelling hebt. Ik ben in heel veel dingen geïnteresseerd. In heel veel interessante dingen.' 'Zoals in boeken?'

Martin glimlachte — een oprechte glimlach. 'Ik ben gek op lezen.' 'Welke genres vindt u het boeiendst?'

'Nou, moordverhalen bijvoorbeeld. En sciencefiction, maar dan liever iets met een maatschappelijk aspect dan met ruimteschepen.' Hij keek wat bedeesd naar zijn handen. 'Ik ben vooral gek op Kathy Reichs. Haar hoofdpersonage is heel... aantrekkelijk. Ze gaat recht op het doel af, net als, nou ja... net als u.'

An voelde dat ze bloosde. Ze had nog nooit een aflevering van Bones overgeslagen. Vergeleek hij haar nu met Tempe Brennan?

Bruce liet zich niks wijsmaken. 'Kom op, Reed. Dokter Brennan is forensisch antropoloog.'

'Dat klopt, man,' beaamde Jergens, die scheen te vergeten dat Martin zijn cliënt was. Andi is rechercheur.'

Anther,' verbeterde Martin hem. 'Rechercheur Anther Albada.' Met zijn blik op An gericht drukte hij zijn pafferige vinger op de plek waar hij haar naam had opgeschreven. 'Anther.'

An zat weer op haar nagelriem te bijten, en ze moest zichzelf dwingen om ermee te stoppen. Het ging helemaal de verkeerde kant op, maar ze had geen flauw idee hoe dat zo gekomen was. 'Leest u ook waargebeurde misdaadverhalen?' vroeg ze aan Martin.

'Jazeker. Maar alleen van Ann Rule, geen troep. O, en ik kijk nooit naar de plaatjes.'

An deed de map open, zodat Martin de foto's kon zien. 'Dit soort plaatjes?' vroeg ze. Ze sloeg de ene foto na de andere om en liet hem Sandra Burke in al haar naaktheid zien, haar geplette lichaam nadat de auto telkens weer over haar heen was gereden. 'Er zijn stukjes tand in uw rechterachterband gevonden.'

Martin deed zijn mond open en kotste de tafel onder. 

HOOFDSTUK DRIE

Wat Martin die avond echt deed, 

of: glitter alleen voor de prikkel

Martin zei vaak dat hij van elk racisme verstoken was. Hij had Barack Obama gesteund, dat zei hij althans (Martins leven werd geregeerd door sterke vrouwen, en van verandering moest hij eigenlijk niet veel hebben). Zijn naaste collega was zwart. Hij luisterde wel eens naar rapmuziek en hield van de humor van Chris Rock. Kortom, doorgaans zag hij het verschil niet tussen blank en zwart. Als hij naar iemand keek, dan zag hij een mens, niet een huidskleur.

Ondanks zijn schitterende staat van dienst op dit gebied kon het Martin niet ontgaan dat hij de enige blanke was in de arrestantencel van het huis van bewaring in Atlanta. Ook zijn medearrestanten was het kleurverschil opgevallen. Toen hij de cel binnenkwam, had iemand na een blik op Martins overhemd met korte mouwen en klipstropdas gezegd: 'Moet je kijken, een republikein.'

Hij kon nog steeds niet geloven dat hij vastzat op grond van zulk flinterdun bewijsmateriaal. Inderdaad was zijn bloed vermengd met dat spul van Sandy, maar dat had niks te betekenen. Of toch wel? Je hoefde maar een goed boek van Patricia Cornwell te lezen om te weten dat bloed geen stempeltje had met een tijdstip en datum. Technisch kon niet bewezen worden dat Martin de bumper pas de dag na het ongeluk had aangeraakt. Wat een ellende!

Hij hield zijn adem in toen de stank van verse poep de ruimte vulde. Er waren twee toiletten, allebei in het voile zicht. Een grote, kale man zat een tijdschrift te lezen terwijl hij zijn behoefte deed, alsof het de gewoonste zaak van de wereld was. Vrijwel zijn hele volwassen leven had Martin met toiletten te maken gehad, en bij binnenkomst was hij in de verste hoek weggedoken, maar de stank leek door de muren teruggekaatst te worden en hem van alle kanten te omhullen. Hij zat met : opgetrokken knieën op de vloer, en het enige waaraan hij kon denken was dat je zo in een beest werd veranderd. Hoe lang zou het duren voor hij het niet meer hield en zich zou moeten ontlasten in aanwezigheid van volslagen vreemden? Hoe lang zou her duren voor zijn waardigheid tot nul was gereduceerd en hij ook op de vloer zou spugen en zich zou krabben, net als , de andere slotneukers? Of heetten ze poppetjes? Martin had ' het jargon nog niet onder de knie.

O, had hij zijn vader maar kunnen bellen in plaats van zijn waardeloze moeder toen hij dat ene telefoontje mocht plegen. Ze had niet eens opgenomen. Hij had het antwoordapparaat horen zoemen, waarna Evies botte stem hem verzocht om een bericht in te spreken. Ze moest thuis zijn - vanwege haar staar kon ze zelf niet rijden — en ze wist maar al te goed dat Martin in het huis van bewaring zat —, dat hij daar zat weg te rotten!

Zijn vader zou zijn enige zoon niet tussen al deze monsters hebben laten zitten. Zijn vader zou... Ach, wat probeerde hij zichzelf nou wijs te maken? Tijdens zijn leven was Many Reed al even nutteloos als na zijn dood. Hij was boekhouder geweest, net als later zijn zoon zou worden, en hij had de registers en balansen voor een groot advocatenkantoor in de stad verzorgd. Zijn moeder had het stelselmatig 'het ongeluk' genoemd, tot op het moment dat de verzekering had gezegd dat ze het zo mocht blijven noemen, maar dat de officiële doodsoorzaak van Martin Harrison Reed senior zelfmoord was.

Het was als volgt gegaan: na een heerlijke lunch van hamsalade en gevuld ei had Marty iets op de achterkant van een systeemkaartje geschreven en toen had hij zijn bril afgenomen. Beide had hij op zijn bureau gelegd. Op dat moment had niemand het vreemd gevonden om Marty blind om zich heen tastend en tegen stoelen en muren op botsend (zonder bril kon hij vrijwel niks zien) door het kantoor naar de gang te zien lopen. Hij had het zakje met de laatste restjes van zijn lunch in zijn hand terwijl hij op zijn gevoel naar de vuilstortkoker liep. Iemand zei dat hij gegiechel had gehoord toen de deur open knarste, hoewel dat dan her laatste geluid zou zijn geweest dat hij maakte. Marty schreeuwde niet eens terwijl hij door de koker naar beneden tuimelde en achtendertig verdiepingen lager neersmakte, naast zijn ineengepropte lunchzakje.

Pas uren later, nadat de chauffeur van de vuilniswagen het lijk had gevonden, las iemand het briefje. 'Schenk mijn bril aan de Aloude Arabische Orde van de Edelen van het Mystieke Heiligdom.'

'Wat aardig van hem,' had zijn moeder gezegd, hoewel ze woedend was geworden toen ze vernam dat deze tak van de vrijmetselarij geen vrouwen toeliet op bijeenkomsten. Dat verklaarde volgens Martin het gegiechel. Zijn vader had eindelijk het laatste woord gehad.

'Woehoe!' riep iemand. Er klonk gehuil en wat gejoel. Martin probeerde tussen de benen van de mannen bij het hek door te kijken. Hij zag een tennisschoen... een kuit...

'Kappen, stelletje eikels,' zei An tegen de mannen die hun handen naar haar uitstrekten. 'Handen thuis, godverdomme, of ik laat jullie mijn stroomstok voelen.'

Martin krabbelde overeind en zijn hart bonkte bij het horen van haar stem. De groep week uiteen, en hij liep naar voren, zich bewust van de nieuwsgierige, om niet te zeggen jaloerse blikken van zijn celgenoten.

An knikte naar de agent naast haar, waarop deze de celdeur openmaakte.

'Deze kant op,' zei ze, en ze liep de gang door.

Martin struikelde over zijn eigen voeten in zijn ijver om haar bij te houden. 'Het was daar afschuwelijk,' zei hij. 'U weet niet half wat dat met je doet. Het zijn beesten. Ik voel me zo...' 'U hebt er nog geen halfuur gezeten,' zei ze, terwijl ze een code intoetste op het paneel naast de deur. 'Echt?' vroeg hij, stomverbaasd dat het niet minstens een uur was geweest. 'Het leek wel een eeuwigheid. Reuze bedankt voor...' Eindelijk begon het Martin te dagen. 'He, waar brengt u me naartoe?'

'U wordt op borgtocht vrijgelaten.' 'En het bloed dan? En mijn vingerafdrukken?' 'Probeert u me op andere gedachten te brengen?' 'Ik wil... Ik wil niet dat u door mij in moeilijkheden raakt.' Eindelijk kwam de waarheid eruit. Hij zag het beeld weer voor zich van An in de verhoorkamer. Had hij bezorgdheid op haar gezicht gelezen toen hij de hele tafel onderkotste? Het was geen walging geweest — Martin had bij vrouwen vaak genoeg walging gezien om te weren hoe dat eruitzag. 'Waarom zou ik in moeilijkheden raken?’ vroeg ze. . 'Omdat u me vrijlaat,' zei hij. 'Want we zitten wel met een hele hoop indirect bewijsmateriaal.'

Ze staarde hem aan. Hij zag dat haar ene ooglid meer naar beneden hing dan het andere. In het tl-licht op de gang waren de kringen onder haar ogen donkerder. Hij had haar graag in zijn armen genomen om dat hangerige weg te kussen. Of het er juist in te kussen, want het leek eigenlijk gemakkelijker om een ooglid nog meer te laten hangen door ertegenaan te drukken dan om dat hangerige weg te nemen; het was gewoon een simpel natuurkundesommetje. 'U moet een betere advocaat nemen.' 'Max lijkt me anders best aardig.' Hij had Martin trouwens goede raad gegeven en gezegd dat hij zich bij de blanken aan moest sluiten zodra hij in de cel zat. Als er ook maar een andere blanke was geweest, dan had hij dat beslist gedaan. 'Ik laat u vrij omdat tests hebben uitgewezen dat Sandy’s bloed op de bumper eerder was opgedroogd dan het uwe.'

'Kun je dat dan zien?'

'Ja,' zei ze, en ze klonk vermoeid. 'Dat kun je zien.'

Martin krabde over zijn kin en vroeg zich afof hij Kay Scarpetta ooit nog zou kunnen vertrouwen.

'Uw auto staat op het terrein met in beslag genomen voertuigen.

Houdt u zich vooral aan de regels,' waarschuwde An. 'U bent nog steeds hoofdverdachte in deze zaak.'

'Ja, dat snap ik.'

'U moet me ook nog vertellen wat u hebt gedaan tussen het tijdstip waarop u uw moeder afzette en het tijdstip waarop u weer thuiskwam.'

Martin perste zijn lippen op elkaar.

'Meneer Reed...'

'Ik zweer dat ik Sandy nooit iets zou aandoen. Ze plaagde me wel eens, maar ik weet dat ze om me gaf. Als mensen de pik op je hebben, dan komt dat soms doordat ze alleen op die manier hun genegenheid kunnen tonen.' Martin haalde zijn schouders op. 'Als je het zo bekijkt, dan waren Sandy en ik zelfs bevriend.'

Weer staarde An hem aan. Ze slaakte een diepe, schorre zucht, zo uitgeput was ze. Martin dacht aan alles wat hij zou doen als ze van hem was: haar haar strelen, haar voeten masseren, haar lampen vervangen (zelfs als er spinnen zaten!). Voor haar zou hij leren koken. Hij zou de kunst van het minnespel in een oogwenk onder de knie hebben, net als macrame en modelschepen bouwen toen hij in de derde van de middelbare school zat. Per slot van rekening had zijn moeder nog steeds een paar van zijn schepen op de keukenkastjes staan. Evie zou ze echt niet al die jaren hebben laten staan als ze ze niet mooi vond!

'Meneer Reed?'

Ze had iets tegen hem gezegd, maar hij had het niet gehoord. 'Ja?' Liefste...

'Naar buiten.'

Hij zag dat ze de deur voor hem openhield. In een soort kooi zat een man, die een envelop had met zijn persoonlijke bezittingen. Martin draaide zich om, want hij wilde Anther bedanken eigenlijk wilde hij nog een keer goed naar haar kijken -, maar de deur sloeg voor zijn neus dicht.

De man in de kooi begon al re praten toen Martin nog niet eens bij hem was. 'Tel je geld, controleer je spullen en dan hier tekenen.'

Martin deed wat hem was opgedragen: hij telde zijn geld tot op de laatste stuiver en controleerde zijn portefeuille om te zien of een niet-geïncasseerd kraslot er nog in zat. 'Dank u,' zei hij tegen de man, maar kennelijk waren de poppetjes al even onbeleefd als de slotneukers. Of waren het de slotneukers die op de poppetjes moesten passen? En waarom werden ze poppetjes genoemd? Omdat het een stelletje willoze marionetten was?

Martin dacht daarover na terwijl hij door de overvolle wachtkamer van het huis van bewaring liep. Er stonden rijen kunststofstoelen, voldoende om plaats te bieden aan minstens vijfhonderd mensen, schatte hij. Wachtende gezinnen stonden in kluitjes bijeen. Grootouders zaten alleen. "Wat een treurnis.

Bij de ingang was een taxistandplaats. Martin stapte in de eerste de beste auto, die vaag naar braaksel rook. Of misschien rook hij nu pas zichzelf, nu hij in zo'n krappe ruimte zat. De chauffeur keek niet al te blij. Bij het invoegen op de snelweg zette hij alle raampjes open. Martins haar wapperde woest rond zijn gezicht en striemde zijn wangen, maar hij gaf er niet om. Terwijl de chauffeur de I-20 en vervolgens de 1-285 op reed, keek Martin naar de skyline van de stad. Pas toen ze het vliegveld van Atlanta passeerden, besefte hij dat de chauffeur de langst mogelijke route had gekozen.

Nou, dacht Martin, als de chauffeur op een fooi rekent, dan heeft hij dat mooi mis.

Precies tweeenvijftig minuten later stopten ze voor huize Reed. Martin had nauwelijks voldoende geld om het bedrag op de meter te betalen. De chauffeur gaf duidelijk te kennen dat hij het niet pikte. Hij reed de taxi achteruit over Evies planten en scheurde de oprit weer af. Waarschijnlijk dacht de man dat hij Martin daarmee strafte, maar in werkelijkheid was Martin zo nijdig op zijn moeder omdat ze hem niet te hulp was gekomen dat het hem niet kon schelen hoeveel bloemen eraan moesten geloven. 'Allejezus, wat kom jij hier doen?' wilde Evie weten. Ze stond in de deuropening, met haar kamerjas open. 'Je hoort toch in de gevangenis te zitten?'

'In het huis van bewaring,' verbeterde hij haar. 'Naar de gevangenis ga je als je veroordeeld bent.'

'Bedankt voor het lesje, meneer Lul de Wijsneus.'

Martin liep het trapje op en ging het huis binnen. Voor de spiegel in de gang bleef hij staan, en het viel hem op dat hij sinds die ochtend een stuk ouder was geworden. Dat kwam er nou van als je je onder gespuis begaf.

'Norton Shaw heeft gebeld. Hij zegt dat je ontslagen bent.' 'Wat?'

'Hij zei dat je na het werk je spullen moest halen en de sleutels in zijn kamer moest leggen. Ik hoop toch niet dat je op mijn centen komt teren. Ik ben een oude vrouw. Ik heb genoeg aan mezelf.' 'Waarom ben ik ontslagen?'

'Geen idee, Martin. Laat ik eens een gok doen: misschien omdat je een van je godvergeten collega's hebt vermoord?'

Martin had pijn in zijn kaken, zo hard klemde hij zijn kiezen op elkaar. 'Ik moet je auto even lenen.'

'Hoezo, ga je weer iemand vermoorden?'

Hij sloot zijn ogen en telde langzaam tot den. 'Een... twee... drie...' 'Ik heb altijd gedacht dat je wel eens autistisch zou kunnen zijn,' mompelde zijn moeder terwijl ze naar de keuken liep. 'Ik vraag me af of je dat ter verdediging zou kunnen aanvoeren.'

Martin opende zijn ogen. Zijn baan! Zijn broodwinning! Zijn collega's waren de enige vrienden die hij had. Wat moest hij zonder die sociale uitlaatklep? Waar moest hij nu naartoe voor een beetje kameraadschap, wat was nu zijn band met de buitenwereld? Hij bekeek zichzelf in de gangspiegel. De hardheid in zijn ogen was iets nieuws. Was dit de man die An had gezien, deze andere Martin, voor wie de wereld een hopeloos en onbetrouwbaar oord was geworden?

Evie wierp hem de sleutels toe. Ze ketsten van zijn gezicht af en hij probeerde ze te vangen. 'Wel voltanken voor je hem terugbrengt.'

Martin bukte zich om de sleutels op te rapen. 'De tank hoort anders vol te zitten.'

'Ik had wat dingen uit de winkel nodig. Ik ben een oude vrouw met een godvergeten crimineel als zoon. Ik kon toch niet weten hoe lang je in de bak zou moeten blijven?'

Martin probeerde het beeld van zijn moeder achter het stuur te verdringen. Door haar staar kon ze niet zien wat er opzij van haar gebeurde. De vorige week had ze met de grasmaaier de brievenbus geschampt.

Hij wierp een blik op zijn horloge. Southern Toilet was inmiddels dicht. 'Ik ga naar het werk om mijn bureau uit te ruimen.' Hij werd overmand door verdriet. Hoe konden ze hem nu ontslaan? Waarom zou Norton Shaw hem dat aandoen? Martin was nergens voor veroordeeld. Hij had Sandy altijd aardig gevonden. Waarom zou hij haar in 's hemelsnaam vermoorden? Hoe kon hij haar in 's hemelsnaam vermoorden? Hij zou nog geen vlieg kwaad doen.

Evie kneep haar ogen tot spleetjes. 'Als je echt onschuldig was, dan zou je Southern wel aanklagen omdat ze je zonder aanleiding op straat hebben gezet.'

'Ik ben ook onschuldig!' riep hij uit. 'Moeder, je weet dat ik gisteravond thuis was.'

Ze grijnsde raadselachtig. Ze wisten allebei dat dat niet helemaal waar was.

Het was wel toevallig dat Martin met zijn moeders auto naar Southern Toilet reed. Hij voelde zich net een personage in een roman van Janet Evanovich, nu hij evenals Stephanie Plum was aangewezen op de kobaltblauwe Cadillac van een bejaard familielid. Dit was echter geen komisch moordverhaal. Dit was het echte leven. En om dat aspect te benadrukken minderde Martin vaart toen hij het afzetlint naderde bij de piek waar Sandy aan haar eind was gekomen.

Arme Sandy. Arme, geknakte Sandy. Oke, ze had hem getreiterd, maar dat hoefde ze toch niet met de dood te bekopen? Zelfs Evie had dat met zoveel woorden gezegd. 'Wat een moordgrap!' had ze uitgeroepen toen Martin haar over het fiasco met het vastgelijmde seksspeeltje had verteld (Evie was nieuwsgierig geweest naar het stuk rubber dat merkwaardig genoeg door de Smurrex in zijn duim was gesmolten. Twee weken later was de vage paarse streep nog steeds zichtbaar).

Achter hem werd geclaxonneerd. Martin gaf gas en reed weg van de plaats van het misdrijf. Wel legde hij de afstand naar Southern ruim onder de maximumsnelheid af, Ans waarschuwing indachtig dat hij zich aan de regels moest houden. Hij vond het heel aardig van haar dat ze hem gewaarschuwd had, maar An leek hem dan ook een heel aardig iemand. Hij was nog steeds ondersteboven van haar bezorgde blik in de verhoorkamer, net voor ze van haar stoel was opgesprongen om niet onder de kots gespetterd te worden die over de tafel stroomde. Hij hoopte dat ze nog meer afdrukken had van de bedorven foto’s. Die had ze vast nodig voor de zaak.

De auto achter hem zwenkte uit, recht tegen het tegemoetkomende verkeer in, en luid toeterend sneed hij voor de Cadillac langs.

'O, hemel,' mompelde Martin. Met een ruk aan het stuur week hij uit. De wielen hobbelden over de berm, hij nam een scherpe bocht en met zijn handen om het stuur geklemd reed hij het parkeerterrein bij een winkelcentrum op, waarna hij keihard op de rem trapte. De auto kwam schuddend tot stilstand. Toen Martin opkeek, knipperde er net een bordje met neonreclame aan in de avondschemering.

Madam Glitter's. Als dit echt een roman was geweest, dan zou dit moment als een schitterende voorbode hebben kunnen dienen. Of was het een nabode? Want feitelijk was het al gebeurd.

Het zat namelijk zo: Martin had inderdaad zijn moeder naar de opslagruimte van de pioenclub gebracht om haar plantenschepje te halen, en die opslagruimte bevond zich recht tegenover het winkelcentrum waar Madam Glitter's was gevestigd. Martin had in zijn moeders Cadillac gezeten (ze wilde niet in de 'lulmobiel' gezien worden) en had naar de neonreclame gekeken, die opgloeide in het avondlicht. 'Gestrest? Oververmoeid? Zin in een verzetje?' had het bordje gevraagd. 'Professionele massage voor een redelijke prijs! Loop vrijblijvend binnen!'

Martin had nog nooit een massage gehad, en nadat hij drie uur lang de laatste restjes van de vibrerende dildo van zijn bureau had staan boenen, had zijn rug afgrijselijk opgespeeld. Hij had een stijve nek, en vlak onder zijn schouderblad zat een knoop die als een heet mes in zijn ribben stak telkens als hij zijn rechterarm bewoog. Daar was een massage toch goed voor?

De hele terugrit had hij aan de massage zitten denken; hij had niets meegekregen van Evies geklaag over 'dat secreet dat de baas speelt over de tuiniersclub alsof ze de hoofdnazi in Dachau is'.

In zijn verbeelding zou hij bij de voordeur worden begroet door een robuuste jonge vrouw, blootsvoets en met een ring in haar neus. Misschien kreeg hij eerst een lekker kopje thee met koekjes. Er zouden belletjes rinkelen en misschien zou er een fonteintje borrelen. Zou aanraking echt een heilzame werking hebben? In een van zijn tijdschriften had Martin over een onderzoek gelezen waarbij cholesterolmedicijnen werden uitgetest op konijnen. Bij een van de konijnengroepen waren de resultaten verbluffend, en later kwam aan het licht dat de verzorgster van die groep de beestjes bij het voeren altijd over de rug had geaaid. Zou dat ook met Martin kunnen gebeuren? Zouden de liefdevolle strelingen van een medemens iets wezenlijks in hem kunnen veranderen en hem gelukkig maken?

'Ik ben zo terug,' had Martin tegen zijn moeder gezegd toen ze voor het huis stonden, en Evie was nog niet uitgestapt of hij reed alweer weg.

'Wel allejezus...' had ze gezegd, maar door de voorwaartse beweging sloeg het portier op dat moment met een klap dicht.

Onderweg voelde Martin zich ontspannen als hij alleen al aan de massage dacht. Hij trapte het gaspedaal van de Cadillac zelfs in, tot wel acht kilometer boven de maximaal toegestane snelheid. In zijn verbeelding zag hij de nieuwe, roekeloze Martin al voor zich. Wat zou Unique morgen zeggen als hij zich achteloos liet ontvallen dat hij een massage had gehad? Zou hij er een soort metroseksueel van worden? Zou hij geparfumeerde scheercreme gaan gebruiken bij zijn wekelijkse scheerbeurt? Zou hij naar de pedicure gaan, net als Unique? Ha! Dat zou ze grappig vinden. En reken maar dat ze jaloers zou zijn!

Hij reed recht op Madam Glitter’s af en parkeerde pal voor de deur. Zodra hij uitstapte, ebde het opgetogen gevoel weg. Voor de ramen hingen zware gordijnen. Op de voordeur zat een grote sticker met een rolstoel en daaronder de tekst: 'Gespecialiseerd in speciale behoeften.' Het ergste was nog wel dat in het aangrenzende pand een cafetaria was gevestigd, en toen Martin bij Madam Glitter's naar binnen stapte, zweefde de lucht van gebraden kip hem tegemoet.

'Kom je voor een massage?' vroeg de vrouw achter de balie. Ze was dik, misschien wel een van de dikste mensen die hij ooit had gezien (en dat wilde wat zeggen - aan Evies kant van de familie zat een stel stevige tantes).

'Ik was, eh...' Martins voeten begonnen opeens terug te schuifelen.

'Vijftig dollar. Geen creditcards.' De vrouw knikte in de richting van een gesloten deur. 'Ga daar maar naar binnen en trek je kleren uit, dan kom ik zo.' Martin bleef als aan de grond genageld staan. 'Opschieten,' blafte ze, en Martin gehoorzaamde. In het krappe massagekamertje was de kippenlucht mogelijk nog penetranter. In het midden stond een tafel, met een handdoekje op de piek waar Martin vermoedde dat zijn onderlichaam kwam te liggen. Hij klikte zijn das af en hing hem aan een haakje dat uit de muur stak. Met trillende handen knoopte hij zijn overhemd los, wat eigenlijk belachelijk was, want per slot van rekening was dit een therapeutische massage, geen date.

Niettemin, hoe lang was het wel niet geleden dat hij naakt voor een vrouw had gestaan? Hij dook in zijn geheugen. Op de middelbare school was er een meisje geweest, een lieve jongedame met een brace om haar scheve rug. Wendy. Martin dacht met een glimlach aan haar terug, hoe het had gevoeld toen hij zijn hand om haar kromme ruggengraat had gelegd.

Jammer dar ze was overgestapt op een school voor slimme kinderen in Atlanta. En dan was er Marcia, de vrouw uit de buurtwinkel bij Martin in de straat. Dat had trouwens op een misverstand berust. Helaas was Martin al helemaal naakt geweest toen hij besefte dat Marcia haar kleren nog aanhad en naar buiten liep.

De deur ging open, en Martin greep de handdoek en bedekte zich. 'Het moet wel snel,' zei de vrouw, terwijl ze zijn broek van de vloer opraapte. Al pratend haalde ze zijn portefeuille tevoorschijn. 'Mijn zoontje heeft griep. Ik dacht dat her een smoesje was om van school weg te kunnen, maar zijn zus belde en zei dat hij koorts had.'

Martin zag haar vijftig dollar uittellen, waarna ze de portefeuille weer in zijn broekzak stopte. 'O, wat vervelend.'

Ze stak haar hand in een open pot lotion. 'Ga maar op je rug liggen.'

Martin klom op de tafel, waarbij hij het handdoekje op zijn intieme delen probeerde te houden.

'Heb je zelf kinderen?' vroeg ze, terwijl ze de lotion in haar handen wreef.

Martin deed zijn mond al open om te antwoorden toen haar hand onder de handdoek verdween en haar vingers zich om zijn lid sloten. 'Jezus christus!' piepte hij.

'Sorry voor m'n kouwe handen.' Met een verveelde blik staarde ze naar de muur, en ondertussen schokte haar schouder heen en weer op het ritme van haar hand. 'Weet je, soms vraag ik me af of de regering ons wel de waarheid vertelt.'

'Mm-mm.' Martin hijgde nu zo hevig dat hij er amper een woord uit kreeg.

'Kijk alleen maar naar die griep die nu rondgaat.' Ruk ruk ruk. 'ledereen die ik ken en die het gehad heeft gaat voor een week plat, dan krabbelen ze weer een beetje overeind, maar twee maanden later voelen ze zich nog steeds naatje.'

Bang om van de tafel te vallen klemde Martin zich aan de zijkanten vast.

'Zeg nou zelf: de Gezondheidsraad, kun je die echt vertrouwen? Die moeten dit soort shit toch in de gaten houden?'

'Mm-mm-mm...'

'En dan de Inspectie — de ene keer zeggen ze dat medicijnen veilig zijn, en dan halen ze ze opeens van de schappen.'

'O-o-o...'

'Eigenlijk zijn ze voor geen cent re vertrouwen.'

Martin sloot zijn ogen om de vetkwabben niet te zien die aan de achterkant van Madam Glitters arm heen en weer zwabberden terwijl haar hand zijn werk deed. Hij kneep zijn ogen nog stijver dicht en probeerde aan Angelina Jolie, aan Rebecca Romijnin te denken... Pas toen zijn brein het beeld van Diane Sawyer in een lila kasjmier trui tevoorschijn toverde, kon hij zich laten gaan.

Het was de lieflijke stem van Diane die hij hoorde in plaats van het barse geluid van Madam Glitter, die vroeg: 'Zal ik nog even in je ballen knijpen?'

'Ggghi Gggh! Gggh!' Hij kwam klaar als een slingerende tuinsproeier met een slag in de slang.

Madam Glitter veegde haar handen af aan het doekje. 'Sorry voor de haast, maar ik moet naar mijn zoontje.'

Nahijgend lag Martin naar het plafond te staren. Pal boven de tafel zat een bruine vochtplek. Vreemd dat hij die nu pas zag.

Ze gaf hem een klopje op zijn bovenbeen. 'Kom op, stuk. Overeind.'

Met moeite ging Martin zitten. De kunststof piepte toen hij bewoog. Hij zweette, en zijn borst zwoegde nog steeds op en neer.

Het laatste wat ze tegen hem zei voor ze hem de deur uit werkte, was: 'Je moet toch eens naar die moedervlek laten kijken.'

En dat zou Martin aan Anther moeten opbiechten: dat hij zijn lid had laten masseren terwijl Sandy vermoord werd? Wat was dat voor alibi? Wat was je voor type als je voor seks betaalde? Nog liever een veroordeling wegens moord dan dat zijn moeder erachter kwam wat hij had uitgespookt. Zou Evie enig idee hebben waar Martin echt was geweest? Ze lag in bed toen Martin terugkeerde van de massagesalon. Gelukkig had hij Dancing With the Stars op de dvd staan. Hij had Mr. T de rumba zien dansen met Joan Crawford, en gedacht: ben ik nu zo diep gezonken? Heb ik een moeder van twee kinderen geld gegeven voor seks? Was het eigenlijk wel seks? Gold aftrekken als geslachtsgemeenschap? Martin was er altijd van uitgegaan dat je bij iemand moest binnendringen - dat werd toch bedoeld met 'gemeenschap'? Gemeenschap? Hij fronste zijn wenkbrauwen. Dat klonk bepaald niet sexy.

Martin zette de Cadillac in z'n achteruit en reed weg van de plek waar hij een echte misdaad had begaan. Het hek van het parkeerterrein bij Southern Toiletbenodigdheden stond omhoog, wat tegen alle bedrijfsregels indruiste. Strikt genomen hoorde Martin niet meer bij het bedrijf, dus eigenlijk zou hij zich er geen barst van aan moeten trekken. Het probleem was dat hij zich er wel degelijk een barst van aantrok. Iedereen kon nu zomaar inbreken. Misschien dat die nieuwe lui, die geen 2300 uit de machines hadden hoeven peuteren, geen idee hadden wat een puinhoop een stelletje vandalen kon aanrichten, maar Martin wist het uit eigen ervaring.

Hij zette de Cadillac op zijn vaste piek, en tot zijn verbazing zag hij dat er nog een auto stond, die van Unique. Ze was niet het type dat overuren maakte, maar misschien had haar geweten gesproken. Martin was vast van plan om de debiteuren administratie nog even af te maken nu hij er overdag niet aan toe was gekomen. Hij mocht dan ontslagen zijn, maar dat was geen reden om zijn verantwoordelijkheden uit de weg te gaan. Terwijl hij op de ingang afliep, pakte hij zijn sleutels, maar algauw ontdekte hij dat de deur van het slot was. Op weg naar zijn kantoor deed hij geen licht aan. Dat was overbodig. Hij kende hier alles op zijn duimpje: de opstelling van de machines, de indeling van de schappen. Zijn halve leven was dit Martins thuis geweest, de piek waar hij zich gewaardeerd en nuttig had gevoeld. En nu was het allemaal weg - als een sok die in de wasdroger was verdwenen en nooit meer werd teruggevonden.

'Wat doe jij hier, Gek?' Met rappe handen liet Unique kantoorbenodigdheden in haar tas verdwijnen. 'Ik ben ontslagen.'

'O-o,' mompelde ze, terwijl ze haar nietmachine in een zijvak propte. 'Norton zei al dat hij een aanleiding zocht om je de zak te geven.'

'Om me de zak te geven?' herhaalde Martin. Dat kon niet kloppen. Tijdens zijn functioneringsgesprek had Norton Shaw zijn werk 'redelijk' genoemd. Je vond iemand niet redelijk als je hem de zak wilde geven.

'Waarom zit je trouwens niet in de bak?' wilde ze weten. 'Ik dacht dat je zo langzamerhand al op de elektrische stoel zou zitten.

'Tegenwoordig gaat dat met een dodelijke injectie,' verbeterde Martin. 'Ben je kantoorbenodigdheden aan het stelen?'

'Pikken wat je pikken kan, en dan wegwezen,' zei ze, terwijl ze een pak papier in haar tas probeerde te wurmen. 'Unique weet wanneer de rapen gaar zijn.'

Martin kromp ineen. Ze sprak alleen in de derde persoon over zichzelf als ze zich bedreigd voelde. Hij wist nog goed wanneer hij het voor het eerst had gehoord. Martin had geopperd dat zij eigenlijk het damestoilet zou moeten schoon

maken, zoals hij geacht werd de troep van de mannen op te ruimen. 'Unique schrobt geen plees!' had ze gekrijst.

Nu zei hij voorzichtig: 'Unique...'

'Ik wil geen gedonder met de politie,' liet ze hem weten. 'Als de politie vragen gaat stellen, is Unique pleite.'

'Wat voor vragen?'

'Misschien over die keer dat ik kleren had gekocht in het winkelcentrum en was vergeren te betalen?'

'Heb je gestolen? 'vroeg Martin ontzet.

Ze wees naar haar fel paarse zijden broekpak. 'Denk je dat ik me zo kan kleden van wat jullie me betalen?'

Dat dacht hij inderdaad.

'Ik moet aan mijn uiterlijk denken,' zei ze, waarop ze Martin opzij duwde en naar zijn bureau liep. 'Een vrouw moet er netjes uitzien.'

Misschien kwam het doordat hij zelf pas met de politie in aanraking was geweest, maar Martins ontzetting ging al snel over in fascinatie. Drie jaar lang had hij met deze vrouw samengewerkt zonder te weten dat ze een echte dievegge was. 'Ben je betrapt?' 'Ergens loopt er misschien nog een aanhoudingsbevel. Je weet hoe het gaat.'

Had ze naar hem geknipoogd? Martin wist bijna zeker dat ze had geknipoogd. 'Ja,' zei hij. 'Nu ik zelf een tijdje in de bak heb gezeten, weet ik er alles van.'

Met getuite lippen keek ze hem aan. Zag hij respect in haar ogen? 'Ik heb met de poppetjes gevochten,' zei hij, zijn bajesvocabulaire uitproberend.

'Waarover?' vroeg ze sceptisch.

'Nou, je weet wel, in de bak heb je veel onderlinge strijd. Ik moest me bij de blanken aansluiten. Zodra je binnenkomt moet je een posse kiezen.'

'Een posse?'

Hij steunde op de rand van haar lege bureau. 'Je gabbers, zo heten ze ook wel.'

Ze schudde een doos met facturen leeg op de grond en vulde hem met Post-it blokjes van Martins bureau. 'Heb je Sandy echt vermoord?'

Tja, ik...' hij zocht naar woorden. 'Het was wel een vreselijke treiterkop.’

Unique liet de doos even in de steek. 'Je was woest na dat met die dildo, hè? Ik zag het aan je ogen toen de rubber aan je duim vast smolt.' Ze grinnikte. 'Ik wist wel dat er meer achter je stak, Martin.'

Martin. Ze had hem Martin genoemd. Niet Gek. Niet Deegbal. Martin.

'Je was echt pissig, hè?'

Het enige wat hij kon bedenken, was: "Wie leeft van de dildo, zal door de dildo sterven.'

Ze zette grote, geschrokken ogen op. 'Heb je haar verkracht?'

Weer haalde hij zijn schouders op, en hij besefte dat ze hem nog nooit zoveel aandacht had geschonken. Ze praatte zelfs tegen hem alsof hij een normaal mens was!

'Vertel eens wat er gebeurd is,' fluisterde ze samenzweerderig. 'Ik beloof dat ik het aan niemand zal vertellen. Vertel eens, alleen maar aan mij.'

'Nou, ik...'

'Het ging allemaal om seks, hè?'

Dat wimpelde Martin weg, want bij de gedachte aan verkrachting werd hij niet goed, vooral nu hij zo kortgeleden bijna een heel halfuur in een kooi vol woestelingen had gezeten. 'Voor dat soort behoeften heb ik een meisje.'

Ze hapte naar adem. 'Betaal je voor seks? Ga je naar de hoeren? Martin, dat deed Ted Bundy ook;'

Martin had Mijn vriend de seriemoordenaar vijf keer gelezen, en hij wist zeker dat ze ongelijk had, maar hij kon het niet over zijn hart verkrijgen om haar uit de droom te helpen, en daarom zei hij:'Ja, ik ben al net als Ted Bundy.' 'Waar ga je dan naartoe?' wilde ze weten. 'Ga je ervoor naar het centrum? En laat je ze ranzige dingen doen?'

Weer haalde Martin zijn schouders op, en hij hoopte maar dat ze zijn rode kop niet zag. 'Er is een bepaald meisje. Glitter heet ze. Ik maak gebruik van haar om mijn lusten te bevredigen.' 'Om je woede op af te reageren,hè?' Ze deed een paar stappen in zijn richting. 'Je barst echt van de woede, hè. Deeg?'

'Ik ben inderdaad nogal opvliegend.'

'Ik heb gehoord dat je je koffertje in elkaar hebt getrapt,' zei ze.'Heb je haar daarmee vermoord?'

Voor zo ongeveer de zestigste keer haalde hij zijn schouders op. Lag het aan hem, of was Unique nog dichterbij gekomen? Als hij zijn hand uitstak, kon hij haar aanraken. En dat deed hij dan ook.

'O, schatje,' fluisterde ze, alsof hij haar hele huid liet tintelen. 'Doe dat nog eens.'

Hij raakte haar blote arm aan, en zijn roombleke vingers staken scherp af tegen haar zwarte koffiekleurige vel. Opeens omklemde ze zijn hoofd met beide handen. Ze trok hem met een ruk van het bureau en duwde zijn gezicht tussen haar omvangrijke borsten. Martin kreeg geen lucht meer. Toen hij zich aan haar probeerde te ontworstelen gleden zijn voeten uit over de tegelvloer.

'Kom hier!' gromde ze, en haar lange, rode vingernagels schraapten over zijn buik terwijl ze zijn broek naar beneden rukte. Martin dook, nee, hij viel in haar. Ze klemde zijn billen zo stevig tussen haar vuisten dat het leek alsof zijn reet tot een handvat werd gekneed. En zo gebruikte ze hem ook, duwend en trekkend, duwend en trekkend, tot Martin als een boorhamer erin en eruit ging.

Er was geen houden meer aan, en na een paar honderd stoten wilde hij haar ook niet meer tegenhouden. Zijn knieën werden slap. 'O-o-o!'

'Toe dan, schat!' riep ze. 'Zeg mijn naam!'

'Joe-nie-kee! Joe-nie-kee!'

'Toe dan, Deegbal! Nog harder!'

'Joe! Nie! Kee! Joe! Nie! Kee!'

'Ja!' glide ze. 'Kom op, schat! Neuk Unique! Neuk dat lekkere stuk!' Ze rukte en trok en sloeg hem tegen zich aan. Martin klampte zich aan haar schouders vast, terwijl zij zijn lichaam heen en weer ramde.

'O! Jezus! Jezus! Jezus!' riep hij.

'Nee, waag het niet!' waarschuwde ze, en haar handen stopten meteen.

Het was te laat. Hij kwam klaar, in een enorme vloedgolf, grote, machtige pluimen die in gewicht per kubieke centimeter niet voor die van Old Faithful, de geiser, onderdeden. Zijn hele lichaam schudde van zijn manlijke ontlading, en zijn spieren spanden zich toen de ene golf na de andere door hem heen schoot.

'Nee, nee,' mompelde Unique. 'Zo makkelijk kom je er niet vanaf, Papzak.'

Weer sloeg ze haar hand om zijn achterhoofd, en ze trok zijn gezicht tussen haar benen, in de spelonkachtige kloof van haar spleet. Unique was voor geen kleintje vervaard. Met haar nagels in zijn achterhoofd duwde ze Martins neus tegen haar vochtigheid aan. Hij probeerde zich aan haar te ontworstelen, maar ze drukte hem steeds dichter tegen zich aan. Vervolgens begon ze tegen zijn gezicht op te rijden, en zijn neus gleed op en neer, zodat Martin moest niezen; hij stikte bijna en wilde schreeuwen om lucht, maar hij hield zich in. Hij hyperventileerde, zijn hersens tolden rond in zijn hoofd, en nog steeds hield ze zijn gezicht tegen haar heuvel gedrukt, als een sinaasappel op een pers, en daarna als kaas op een rasp. Tegen de tijd dat ze varkensvlees door de molen haalde, zag hij sterretjes, en niet van het mooie soort. Hij knipperde met zijn ogen. Net voor hij flauwviel, kwam ze klaar, dat dacht hij tenminste. Hoe dan ook, Unique duwde hem van zich af alsof hij een hond was die van haar bord wilde eten. Martin viel achterover, en zijn handen gleden over de tegelvloer. Zijn gezicht glom van de nattigheid. Met hernieuwde walging keek ze op hem neer.

'Zoveel stel je nu ook weer niet voor,' merkte ze op, terwijl ze haar slip omhoog sjorde. Haar buik puilde over de rand als een muffin over zijn papieren vormpje.

'Ik was...'

'Bek houden, Gek.' Ze stak haar hand in haar tas, alsof ze iets controleerde. 'Oke,' mompelde ze.

Martin was inmiddels overeind gekrabbeld, maar hij was zo duizelig dat hij zich niet durfde te bukken om zijn broek op te hijsen. Zoekend naar steun legde hij zijn hand op het bureau. Nu zou hij haar misschien een etentje moeten aanbieden of vragen of ze iets met hem wilde gaan drinken, zoals het een (heer betaamde.'Unique, misschien kan ik...'

'Trek je broek eens aan, Gek. Dat lulletje van jou is ook al niet om aan te zien.'

'O, sorry.' Martin wist niet hoe snel hij moest gehoorzamen. 'Breng die doos maar naar mijn auto,' beval ze. 'En kijk me niet zo aan. Dat je aan mijn poesje hebt mogen ruiken, wil nog niet zeggen dat je de kater mag uithangen.'

HOOFDSTUK VIER

Martins probleempje met Unique,

of: Ans Mary tot in eeuwigheid

An snoot haar neus in een tissue terwijl de tranen over haar wangen stroomden. Ze had beter niet naar The House of Mirth kunnen kijken nu ze ongesteld was. Of misschien was ze gewoon gevoelig aangelegd. Wat ze ook probeerde, ze kon de gedachte aan Martin Reed niet van zich afzetten. Zoals hij haar met Tempe Brennan had vergeleken... zoals hij had gekotst bij het zien van de slachtofferfoto's (An had zich altijd al aangetrokken gevoeld tot mannen met een zwakke maag. Haar vader had zijn hele leven aan maagzweren geleden). En die blik waarmee hij haar had aangekeken toen ze hem vrij liet uit de arrestantencel: deels verward kind, deels sadistisch monster. Zou ze de echte Martin ooit leren kennen?

An probeerde haar aandacht weer op de film te richten, want ze was zich er terdege van bewust dat het nergens toe leidde om voortdurend aan Martin Reed te denken. Eerlijk gezegd was An na de dood van Charlie niet in staat geweest een relatie met een andere man aan te gaan, voornamelijk omdat ze diep in haar hart altijd bang bleef dat ze geslagen zou worden. Ze durfde het amper toe te geven (dat was een van de dingen die ze alleen aan Jill zou hebben toevertrouwd), maar ze was al heel lang geleden tot de conclusie gekomen dat de ideale man voor haar waarschijnlijk iemand was die haar niet kon aanraken of dicht genoeg kon naderen om haar op wat voor manier dan ook kwaad te berokkenen.

Kortom, haar ideale partner was Jill, maar dan met een pe nis.

'Bah,' kreunde ze. Ze was te oud om weer te veranderen, en ze wist vrijwel zeker dat het haar niet zou lukken om de bumpersticker met de homovlag van haar auto te krabben zonder een stuk lak mee te nemen.

Met de tissuedoos op schoot deed An opnieuw een poging zich op de film te concentreren. Op het moment dat Gillian Anderson als Lily Bart in bed lag en die laatste, fatale dosis laudanum nam, ging Ans telefoon.

'Hallo?'snotterde ze.

'O, shit,' zei Bruce. 'Ik wist dat ik je niet alleen naar huis had moeten laten gaan. En dat nog wel op Jills sterfdag.'

An keek naar het stilgezette beeld van Gillian Anderson in bed. Zelfs voor de poort van de dood was ze nog beeldschoon. Onwillekeurig dacht An dat Jill er zo zou hebben uitgezien als ze echt had geleefd en ook echt was gestorven. Was laudanum geen opiumderivaat? Jill zou ongetwijfeld iets tegen de pijn hebben gekregen.

An?'

'Het gaat wel,' zei ze, nog steeds snotterend. 'Wat is er?' 'De bewaker van Southern Toiletbenodigdheden heeft zojuist gebeld. Hij heeft een lijk op het toilet gevonden.'

'Wat?' An hapte naar adem, en haar hart stond bijna stil van schrik. Bruce vertelde wat er gebeurd was, maar Ans brein kon er niks van maken. Zelfs terwijl ze zich aankleedde, in haar auto stapte, naar Southern reed, bij de politieafzetting haar penning toonde en het toilet binnenging, kon ze nog steeds niet helemaal bevatten wat Bruce haar had verteld.

Maar toen ze het lichaam van Unique Jones languit op de grond had zien liggen, was het eindelijk tot haar doorgedrongen.

De vrouw lag op haar buik, met haar jurk omhoog en haar benen gespreid. Een dweilstok stak tussen haar benen uit. Rond haar hoofd had zich een plas bloed gevormd. Merkwaardig genoeg rook het hele toilet naar bloemen.

'Kut,' fluisterde An. Martin had nog zo beloofd dat hij zich geen problemen op de hals zou halen.

"Toen hij die dag op het werk kwam, maakte hij een nogal op-gewonden indruk,' getuigde Daryl Matheson voor de rechter. 'Ik vroeg hem naar het bloed op het spatbord, en toen beet hij behoorlijk van zich af.'

'Hij stond op dat koffertje te rammen,' verklaarde Daria Gantry, nadat ze op de Bijbel had gezworen dat ze de waarheid en niets dan de waarheid zou spreken. 'Ik vroeg hem nog wat hij aan het doen was, maar hij zei dat ik me met mijn eigen zaken moest bemoeien.'

'Tja,' begon Norton Shaw, en met enige aarzeling vertelde hij zijn verhaal aan de jury. 'Martin liep altijd over Unique te klagen. Ik heb er nooit veel aandacht aan geschonken. Hij klaagde wel vaker over mensen.'

'Ik was bang voor hem,' bekende Gloria 'Madam Glitter' Koslowski. 'Ik zei dat hij weg moest gaan. Ik wilde niet alleen met hem zijn.'

'Unique is altijd bang geweest voor Deegbal. Hij zat de hele tijd naar haar te koekeloeren, dan keek hij naar haar borsten en zo.' Renique, de zus van Unique, was spijkerhard, maar kalm (ze had zo haar eigen problemen: het bleek dat de boekhouding van de kerk waarvoor ze werkte niet helemaal klopte).

Snikkend zei Evelyn Reed: 'Ik wist niet wat ik met hem aan moest! Hij was gewoon onhandelbaar!'

Uiteindelijk sloeg Martin Reed zelf de laatste spijker in zijn doodskist. Tussen allerlei achterovergedrukte kantoorspullen in de tas van Unique had An een taperecorder gevonden. Uit gegevens van het mobiele telefoonnetwerk bleek dat ze met verscheidene plaatselijke tv-stations had gebeld om haar verhaal te slijten. En het zou inderdaad een klapper zijn geweest. Op de band klinkt Uniques stem gejaagd, bijna opgewonden. 'Betaal je dan voor seks? Ga je naar de hoeren? Martin, dat deed Ted Bundy ook!'

'Ja,' luidt Martins antwoord, en hij klinkt rustig en zelf verzekerd. 'Ik ben al net als Ted Bundy.'

Zelfs Max Jergens had overtuigd geleken toen An de band in de rechtszaal had afgedraaid. 'Geen denken aan,' had hij geantwoord op de vraag van de rechter of hij de getuige aan een kruisverhoor wilde onderwerpen. 'Man, heb je gehoord wat hij zei?'

Tijdens het hele proces zat Martin lijdzaam naast zijn advocaat. Tenminste, hij maakte een lijdzame indruk - wie kon zeggen wat er in de verwrongen, zieke geest van Martin Reed omging?

Het sierde An dat ze haar best had gedaan om ook maar iets te vinden wat in Martins voordeel pleitte. Hoe meer informatie ze over hem inwon, hoe verder hij afgleed. Zijn collega's schenen hem te beschouwen als een kruising tussen Baby Huey en Charles Manson. Voeg daar het forensisch bewijs bij - Martins sperma dat in Unique werd aangetroffen, zijn speeksel en sperma op de vloer van het kantoor en in zijn schoen — en er zat voor An niet veel anders op dan te gaan zitten wachten tot de rechtershamer viel. En die viel met een klap.

'Martin Harrison Reed junior, ik veroordeel u tot de doodstraf, die voltrokken zal worden door middel van een dodelijke injectie.'

De doodstraf! Het kwam wat hard aan, maar misschien had An een zwak voor Martin opgevat tijdens al die maanden waarin ze hem had verhoord. Ook al hadden ze talloze uren in elkaars gezelschap verkeerd, ze had het gevoel dat ze hem nauwelijks kende. Hij had zelfs geprobeerd Nederlands te leren (ze kon het niet over haar hart verkrijgen hem te vertellen dat haar familie eigenlijk uit Friesland stamde — Nederlands was al moeilijk genoeg, Fries zou hem waarschijnlijk de das hebben omgedaan). Als je niet al te lang naar hem keek of met hem sprak, dan was hij eigenlijk best aardig.

Uiteraard was het op het werk opgevallen dat An zich anders ging gedragen. Bruce was de eerste die het had gemerkt; hij had gezien dat ze haar overhemden streek en haar haar borstelde. Haar collega's waren stuk voor stuk rechercheur, en eigenlijk lag het voor de hand dat een van hen zou hebben geconstateerd dat An alleen zorg aan haar uiterlijk besteedde op de dagen dat ze met Martin Reed ging praten. Aan de andere kant was het een idiote gedachte dat ze was gevallen voor iemand die binnen afzienbare tijd veroordeeld zou worden voor moord (de bal hoefde alleen nog ingekopt te worden).

Was ze inderdaad voor hem gevallen? Misschien. An nam eerst de proef op de som, om te zien hoe het zou voelen. Ze stuurde zichzelf bloemen op het werk (tjonge, dat had voor beroering gezorgd) en op een vrijdag ging ze eerder weg omdat ze een 'date' had voor een etentje. Dat gaf aanleiding tot plagerige opmerkingen, veelbetekenende glimlachjes en klopjes op haar rug. Ergens was ze gekwetst omdat ze Jill zo snel vergeten schenen te zijn, maar toen had Doug, haar chef, haar 'op een dag bij zich op zijn kamer geroepen en gezegd: 'Weet je, ik ben blij dat je de draad weer oppakt. Jill zou je maar al te graag weer gelukkig hebben gezien.'

An voelde tranen opwellen.

'En,' vroeg Doug, met iets plagerigs in zijn stem, 'hoe heet ze?’ 'Mary,' zei ze, en ze streek over haar hals, zoals Jill dat in haar verbeelding altijd had gedaan. 'Ze heet Mary.'

HOOPDSTUK VIJF

Martins dodelijke injectie,

of: een stolen hurt

Martin zat aan een kunststof tafeltje in de bezoekruimte te kijken hoe zijn moeder werd gefouilleerd op smokkelwaar. Ze kletste aan een stuk door terwijl handen haar van onderen tot boven beklopten en de scanstaaf langs haar lichaam werd gezwaaid. Kennelijk zei ze iets grappigs, want alle bewakers moesten lachen. Evelyn Reed was een van de populairste bezoekers in de gevangenis. Sterker nog: een van de populairste moeders van het hele land. Ze was in alle talkshows geweest en had op de voorpagina van zo ongeveer elke krant gestaan. Ze was een selfmade beroemdheid, een ster van podium en scherm. Zelfs de Vrijwilligsters in het Ziekenhuis hadden haar gesmeekt om terug te komen.

In de bijna afgeladen bezoekruimte verstomde het geroezemoes toen Evie naar Martin toe liep. Sommige vrouwen hieven hun vuist om hun solidariteit te betuigen. Anderen keken beduusd toe, terwijl er ook figuren waren die van de gelegenheid gebruikmaakten om drugs door te geven die ze in allerlei lichaamsholten hadden verstopt.

'Martin!' riep Evie, en ze zwaaide naar hem, alsof hij haar niet allang had opgemerkt. Haar tred was de laatste tijd een stuk veerkrachtiger. Nadat ze zichzelf bij Oprah had gezien ('Waarom heb je niet gezegd dat ik zo dik ben geworden?'), had ze een personal trainer in de arm genomen, en dankzij die eigen coach en een nieuw oefenschema was ze bijna vijftien kilo afgevallen. Voeg daarbij de facelift en de botox, en het werd duidelijk waarom de drieënzestigjarige vrouw die nu voor hem stond eerder van zijn eigen leeftijd leek.

'Dag, moeder.'

'O, waarom kijkje altijd zo druilerig als ik op bezoek kom?' schimpte ze, terwijl ze een notitieblok en een pen uit haar Prada tas pakte. 'Je zet ook overal zo'n domper op.'

'Ik zit in de dodencel.'

'Alsjeblieft, zeg,' morde ze, en hij had durven zweren dat ze zich een Brits accent had aangemeten. 'Je wilt niet weten wat die schoenen met de eeltknobbels op mijn tenen doen.' Ze strekte haar been om hem de tien centimeter hoge hak van haar Jimmy Choo te tonen. 'Ik droeg ze laatst bij Regis and Kelly, en tegen de tijd dat ik het podium af liep, had ik wel iemand kunnen vermoorden.' Haar ogen schitterden. 'Figuurlijk dan, uiteraard.'

'Uiteraard,' zei Martin. Ze wisten allebei wat er gebeurd was. Martin was niet gek - tenminste niet zo gek als zijn moeder dacht. Zijn hele leven al las hij misdaad- en moordverhalen. Door simpele deductie was hij erachter gekomen. Er waren maar twee personen die deze gruwelijke misdrijven hadden kunnen plegen, en Martin wist dat hij het niet was.

'Goed,' zei Evie, en met haar glanzend gouden pen schreef ze 'Hoofdstuk twaalf boven aan de pagina. 'Mijn redacteur vindt dat we je jeugd vlak na de dood van je vader nog wat meer moeten uitdiepen. Dat verwijt je jezelf nog steeds, hè?' Ze keek hem hoopvol aan. Martin knikte. 'Weet je nog van *die keer dat ik thuiskwam en je mijn ondergoed had aangetrokken?'

'Dat is nooit gebeurd!' riep hij uit, doodsbang dat de andere gevangenen het hadden gehoord. 'Dat mag je niet opschrijven.

Onmiddellijk verscheen er een bewaker. 'Beetje dimmen, Martin.'

Martin knikte, maar onder de tafel sloeg hij zijn handen ineen. Iedereen hier had partij voor zijn moeder gekozen. Ze had ze volledig ingepakt.

'Moeder,' zei Martin, waarom vertel je ze niet dat je altijd kleren voor me kocht die te groot waren, zodat ik weer gepest werd op school?'

Met een perfect gemanicuurde hand wimpelde ze zijn opmerking weg. 'Dat doen alle moeders. Kinderen groeien zo snel dat het niet bij te houden is.'

De bewaker bleef achter Martin heen en weer lopen, blijkbaar om Evelyn te beschermen. Martin klemde zijn lippen op elkaar. Wat hem betrof was dit onderwerp afgehandeld. Het had geen zin tegen Evelyn in te gaan, want dan zou ze er alleen maar op wijzen dat het niet haar schuld was dat Martin niet groeide. De te grote schoenen, de slobberende broeken, de veel te ruime onderbroeken die altijd in zijn bilspleet kropen — op de een of andere manier zou Martin het allemaal op zijn bord krijgen, en dan was het weer zijn eigen stomme schuld.

'Hoe zit het met de mannen?' vroeg ze met haar liefste stem. 'Is er hier iemand met wie je veel omgaat?'

Martin staarde haar alleen maar aan, en ondertussen luisterde hij naar de voetstappen van de bewaker, die heen en weer bleef lopen.

'Ik doe mijn best, Martin. Echt. Ik kom bij je op bezoek, ik praat met je. Ik probeer je nog een klein beetje geluk in je leven te bezorgen...' Ze wachtte tot de bewaker gepasseerd was,. boog zich toen naar voren en beet hem toe: 'Hoor eens, eikeltje. Als je het hier zo verschrikkelijk vindt, vertel ze dan wat er echt is gebeurd. Ben je dat soms van plan? Denk je dat die schat van een rechercheur nog steeds in je geïnteresseerd zou zijn als ze wist dat je een doodgewone lul de behanger bent van dertien in een dozijn, die nog geen vlieg kwaad doet — en natuurlijk hou ik van je, Martin. Hoe zou ik je kunnen haten? Ik haat alles wat je misdaan hebt, maar je bent en blijft mijn zoon.'

Martin zuchtte. De bewaker was weer terug. Martin wachtte tot de man zich had omgedraaid en de andere kant op liep. 'Vertel eens hoe je het gedaan hebt,' zei hij. 'Toen ik thuis kwam van de massagesalon zag ik je in bed liggen.'

'Massagesalon?' Haar ene ooglid trilde toen haar wenkbrauw een seintje van haar hersens ontving dat hij zich moest optrekken, waarop her bericht terugkwam dat de botox haar zenuw had verlamd. 'Noem je het zo, jongetje: een massage?'

'Een rukbeurt,' verzuchtte hij. Zijn taalgebruik was verruwd in de gevangenis, maar als je een man een mes uit zijn reet had zien trekken om er iemand anders mee neer te steken, zei je geen dingen meer als: 'O jeetje, wat een verdomd goede zet, joh!' Evie zweeg, met haar lippen tot een strakke glimlach geplooid (hoewel, eerlijk gezegd zat alles strak na die facelift). De bewaker verwijderde zich weer, en ze zei: 'Kussens. Watje zag waren kussens.'

Martin leunde naar voren. Ze praatte hier zelden over en hij wilde het ijzer smeden nu het heet was. 'En toen ik thuiskwam nadat ik naar mijn werk was geweest?' vroeg hij. 'Je zei dat je hoofdpijn had.'

'Daar stonk je vader ook altijd al in,' zei ze met overslaande stem. 'Ik heb de auto in z'n vrij gezet en hem van de oprit af laten rollen.'

'Hoe heb je het gedaan?' fluisterde Martin. Hij moest het gewoonweg weten. Op dit punt liep het scenario altijd vast in zijn hoofd. Hij had begrepen dat zijn moeder met de Cadillac naar Southern Toiletbenodigdheden was gereden, maar waar hij met zijn verstand met bij kon, was hoe iemand, laat staan Evie, Unique een loer had kunnen draaien. Die was veel te pienter.

Evie zuchtte en schroefde de dop op haar pen. Ze wierp een blik op de bewaker, die nu met een andere gevangene stond te praten. 'Het was haar eigen schuld, dan had ze maar weg moeten wezen toen ik eraan kwam rijden. Ze stond haar auto vol te laden met Stank Vrij.'

Martin maakte een afkeurend geluid. Kantoorbenodigdheden waren tot daaraan toe, maar toiletblokjes, dat was iets heel anders.

'Ik vroeg of ze me naar het toilet wilde brengen. Als oude dame heb ik soms een steuntje nodig bij het lopen.' Bij dat laatste gaf ze een knipoog - een rotaal overbodig afmakertje, vond Martin. 'Toen we binnen waren, liet ik zogenaamd per ongeluk een twintig dollarbiljet op de vloer vallen en deed alsof ik het niet zag. Ik stapte op de wc af, en toen ze voorover boog om het op te rapen, heb ik haar met de luchtverfrisser op het hoofd geslagen.' 'Hmm,' zei Martin. Dood door Frisflits. Best toepasselijk, vond hij.'En de dweilstok?'

'Het moest er een beetje sadistisch uitzien, Martin. Het seksuele element, dat verkoopt.' Ze voegde eraan toe: 'Trouwens, wie zou in de verste verte kunnen vermoeden dat ze al seks met jou had gehad ?'

'Ik ben nog nooit zo geschrokken,' moest hij toegeven. 'Maar hoe zat het met Sandy? Wat heeft zij jou in vredesnaam aangedaan?' '"Wie denk je dat er "lul" op je auto heeft gekrast?'

Martin greep naar zijn hart. 'Was dat Sandy?'

'Nee, idioot, dat was ik — maar het was echt iets voor haar.' Ergens had ze gelijk. Sandy ging soms te ver met haar geintjes. 'Ik wilde gewoon...' Evie schudde haar hoofd en haar stem haperde. 'Martin, ik wilde gewoon een beter leven voor ons. Ik wilde dat je eens een keer in opstand kwam. Ik dacht dat je door dat "lul"...' Weer schudde ze haar hoofd, ze kon geen woord meer uitbrengen. Martin pakte haar hand. 'Je hebt geen idee hoe moeilijk het is om in je eentje een kind op te voeden.

Ik heb het gevoel dat ik je niet heb gegeven wat je nodig had. Zeg maar wat ik verkeerd heb gedaan! Zeg maar hoe ik het weer goed kan maken!'

Martin begreep dat de bewaker was teruggekeerd. Hij Het haar hand los.

Evie bette de tranen onder haar ogen en glimlachte naar de bewaker, tot hij zich weer verwijderde. 'Ik dacht dat je eindelijk eens ballen zou krijgen,' snauwde ze, 'Ik dacht dat het je er misschien toe zou brengen om eindelijk iets te doen met dat miezerige, zielige leventje van je - maar nee hoor, het enige wat je deed, was klagen. "Boehoehoe, iemand heeft mijn auto bekrast. Arme ik. Niemand houdt van me." Als je die Sandy had aangepakt, dan zaten we hier nu niet.'

'Ben je soms gek of zo? Waarom zou ik haar aanpakken voor iets wat jij hebt gedaan?’

'Misschien had ze dan begrepen dat het afgelopen moest zijn met dat getreiter.' Ze ging nog zachter praten. 'Je snapt het niet, Martin.’

Zo langzamerhand begon hij genoeg te krijgen van haar verwijten.'Wat snap ik niet?' 'Is het ooit bij je opgekomen dat ik je een gunst heb bewezen door haar van kant te maken? Denk maar niet dat het zo gemakkelijk was om haar daar naartoe te lokken. Als smoes, zei ik dat ik drugs in je sokken la had gevonden.'

'Drugs?'

Evie haalde haar schouders op. 'Ze had een probleempje.' 'Echt?' Martin fronste zijn wenkbrauwen. Hij had nooit kunnen denken dat Sandy aan de drugs was.

'Daar gaat het niet om,' snauwde Evie. 'Ik heb het voor ons gedaan, Martin, om ons een nieuw leven te gunnen. Toen ik haar de hersens insloeg, deed ik dat voor jou. Ik ben drie keer met je auto over haar been gereden, Martin. Een keer voor elk decennium dat ze je heeft vernederd.'

Het rekensommetje klopte, maar niettemin schudde Martin zijn hoofd. 'Het ging niet om mij. Je wilde dat er iets ergs gebeurde, zodat je het slachtoffer kon uithangen. Je kon geen homo van me maken of me een spierziekte bezorgen, en daarom ging je maar iemand vermoorden. Twee iemanden.'

'Martin...'

'Ik was nog niet gearresteerd of jij belde al naar Vrienden en Verwanten van Geweldplegers.'

'De VVG hebben me zeer voorkomend behandeld, en ik pik het niet dat je op ze afgeeft,' beet ze terug. 'Trouwens, voor hetzelfde geld had ik jou iets aangedaan, heb je daar wel eens over nagedacht, meneer het genie? Ik had je kunnen vergiftigen. Heb je daar wel eens over nagedacht?' Ze wachtte niet op antwoord, en dat was maar goed ook, want hij wist niet wat hij moest zeggen. 'Ik had je een klap op je hoofd kunnen geven zodat je achterlijk werd, of ik had met de grasmaaier over je benen kunnen rijden.' Ze was duidelijk in alle staten. 'Snap je het niet, Martin? Begrijp je niet dat het zo beter is, omdat we nu allebei een tweede kans krijgen?' Martin hief zijn handen ten hemel. 'Ik geef het op. Ik geef het echt op.'

"Wat is er zo moeilijk aan?' fluisterde ze met hese Stem. 'Waarom snap je zoiets simpels niet?'

"Wat is er dan zo simpel?'

'Is het verkeerd om mensen om je heen te willen hebben? Mensen die om je geven? Daarom leg je toch ook al die valse bekentenissen af, zodat An steeds terugkomt om je te verhoren. Martin sloeg zijn armen over elkaar, wendde zijn blik af en keek uit het raam.

'Je hebt het hier goed voor elkaar, Martin. Je mag de hele dag lezen. Je zit op het kantoor van de directeur de boekhouding te doen. Eindelijk word je door de andere jongens voor vol aangezien.'

Dat laatste was waar, moest hij toegeven. Martin zat in de dodencel. Hij werd amper nog lastiggevallen (niemand in de gevangenis wilde trouwens seks met hem hebben, maar dat verbaasde hem niet).

Evie ging er nog even op door. 'Je hebt hier echt je draai gevonden. Je hebt het hier stukken beter dan als je nog bij mij had gewoond.'

Hij schudde zijn hoofd en langzamerhand trok de mist op. 'Volgens mij is het duidelijk wie hier het meest bij gebaat is. We hebben hier ook tv, moeder. Ik heb je wel gezien op Entertainment Tonight, toen je champagne zat te drinken in de villa van George Clooney.'

Ze streek haar rok glad en plukte een onzichtbaar pluisje van het kasjmier. 'Je gaat me niet zitten vertellen dat je zelf geen misbruik maakt van je situatie.'

'Ik doe in elk geval nog iets nuttigs,' beweerde Martin. Sommige misdaden waarvoor hij met de eer was gaan strijken, waren jarenlang onopgelost gebleven. Hij had in het tijdschrift People gelezen dat de moeder van een van zijn 'slachtoffers' op haar sterfbed had gezegd: 'Nu weet ik het tenminste.' Kon Martin het helpen dat hij de dochter van de vrouw niet had verkracht en vermoord? Kon hij het helpen dat hij dat misdrijf niet had gepleegd? Kon hij het helpen dat hij alles zei om maar te zorgen dat zijn geliefde Anther telkens weer bij hem terugkwam? Ja, daar zat'm de kneep.

'Martin?' Evie knipte met haar vingers voor zijn gezicht. Ze had haar pen en notitieblok opgeborgen. 'Ik moet er vandoor. Ik heb een afspraak met de producers over je film.'

Martin trok een nors gezicht. Hij vond het maar niks dat Phillip Seymour voor de hoofdrol was uitgekozen.

'O, kijk eens wat vrolijker. Phil is een prachtvent.' Ze stond op en zei op luide toon: 'Geef je moeder eens een lekkere afscheidskus.'

Hij tuitte zijn lippen, en ze hield eerst de ene en toen de andere wang dicht genoeg bij zijn mond om de suggestie van genegenheid te wekken.

'Tot volgende maand.' Ze stak haar vinger naar hem op. 'En bedenk alvast een paar mooie verhalen. Duistere fantasieën. Dwanggedachten. Alles verterende haat. Je weet wel wat ik bedoel.' Martin keek vertwijfeld. Bob, een van zijn favoriete bewakers, kwam op hem af. Martin stak zijn handen al uit voor de boeien, maar de man zei: 'Je hebt privébezoek.'

'Is het An?' Martins hart maakte een sprongetje. 'Ze heeft helemaal niet gezegd dat ze zou komen.'

'Er is weer een lijk gevonden,' zei Bob. 'Een prostituee van dertig met een speedverslaving.'

'O, juist ja,' mompelde Martin. Hij had zich gespecialiseerd in vermoorde prostituees - al snel had hij ontdekt dat dit type slachtoffer meestal nog maar weinig contact onderhield met familieleden, zodat Martin een mooi achtergrondverhaal kon verzinnen. 'Was deze aan Madola Road?' vroeg hij.

'Aan Abernathy,' vertelde Bob. 'Wat bezielde je toch, man:

Martin schudde zijn hoofd. 'Ik kan er niks aan doen, Bob. Soms kan ik de neiging niet bedwingen.'

'Maar waarom met een touw?'

Martin zocht naarstig naar een verklaring. 'Mijn vader legde graag knopen in touwen.'

Bob zuchtte om zoveel verdorvenheid. Martin wist dat de man op een boekcontract hoopte (het was verbazend hoeveel mensen schrijversambities hadden). Toch was de relatie niet helemaal eenzijdig. Bob had een politiescanner en bovendien was hij een aartsroddelaar. De meeste bijzonderheden die Martin tijdens zijn bekentenissen noemde, kwamen van hem.

'Kom.' Bob pakte Martin bij zijn arm en loodste hem de zaal uit. Terwijl ze de gang door liepen naar de privékamertjes, die gebruikt werden voor gesprekken tussen advocaten en hun cliënten - en bevallige rechercheurs! -, voelde Martin zijn hart sneller kloppen. De adem stokte in zijn keel toen de deur openging en hij Anther aan de tafel zag zitten. Ze droeg een lichtgele jurk en ze had haar haar opgestoken in een sexy knotje.

Martin zag haar mooie gele jurk en probeerde indruk op haar te maken met het Nederlands dat hij inmiddels had geleerd: 'Het meisje draagt een geilejurk!'

Ze staarde hem aan, en hij betastte zijn gezicht voor het geval zijn moeder lippenstift op zijn wang had achtergelaten, ook al had ze hem niet echt aangeraakt.

'Ga zitten, meneer Reed,' zei An.

Hij ging zitten.

"We hebben een lijk gevonden.'

'Van een prostituee,' vulde Martin aan. 'Een speedverslaafde.'

'Ze was begraven in de buurt van...'⁽ 'Abernathy Road,' was hij haar voor. 'Wat heb je met je haar gedaan?'

Ze klopte wat verlegen op haar knotje. 'Wat we ook hebben gevonden...'

'Een stuk touw,' zei hij. Waarom altijd die schijnvertoning? 'Vertel eens hoe je dag is geweest.'

'Mijn dag?' herhaalde ze, en ze legde haar hand op tafel. Het liefst had Martin zijn eigen hand uitgestoken en haar aangeraakt, haar zachte hand gestreeld, maar de enige keer dat hij het geprobeerd had, had ze hem haar stroomstok voorgehouden.

Zonder er doekjes om te winden - al zijn schaamte was in de gevangenis verdwenen — zei Martin: 'Je weet dat ik verliefd op je ben.' Ze schonk hem een triest lachje. 'Van liefde kan ik de huur niet betalen.'

'Ik wilde hoer graag betalen', bood hij aan. Heerlijk zoals het Nederlands zijn tong kietelde.

Ze slaakte een zucht. 'Meneer Reed...'

'Ik zou elke dag je huur wel willen betalen!' benadrukte hij, deze keer in het Engels (hij had nog wat moeite met de Nederlandse werkwoordstijden). 'O, An, weet je dan niet dat ik je aanbid?' Ze bloosde licht. Er viel een pijnlijke stilte. En die duurde maar voort, tot ze na vijf pijnlijk stille minuten vroeg: 'Hebt u dat boek nog gelezen dat ik u gegeven heb?'

'Van Danielle Steel?' Martin hield niet zo van bloemrijke romannetjes, en de gevangenis was niet de meest aangewezen plek om je vrouwelijke kant te tonen. 'Ja, natuurlijk heb ik dat gelezen. Ik doe alles wat je me vraagt.'

'Ze trouwde namelijk met een gevangene.'

Dat deel van het verhaal kon Martin zich niet herinneren. Voorzichtig verbeterde hij haar: 'Maar Marie-Ange was al getrouwd met de Comité de Beauchamp toen ze hem verdacht van de moord...'

'Nee, meneer Reed. Danielle Steel, de schrijfster. Ze is met een gevangene getrouwd. Met twee, om precies te zijn.' An rommelde wat in haar mappen en meed zijn blik. 'Danny Zugelder was de eerste, en de dag nadat ze van hem gescheiden was, is ze met William George Toth getrouwd.'

'Nou, dat vind ik vreemd,' zei Martin, die zich afvroeg waar de jet settende Steel in 's hemelsnaam criminelen tegenkwam. 'Ik wil wedden dat haar moeder het niet leuk vond.'

'Zou kunnen,' zei An, en ze streek het haar in haar nek glad. 'Maar misschien zei haar moeder ook wel: "Als je maar gelukkig bent.'"

Precies hetzelfde zinnetje had Martin vaak genoeg uit de mond van zijn eigen moeder gehoord, maar voor zover hij wist bedoelde zij ermee: 'Doe wat ik zeg, godverdomme, achterlijke lul.' 'Ik denk dat haar moeder blij was om te horen dat haar dochter verliefd was,' zei An,

'Ik denk het ook,' antwoordde Martin, hoewel hij er geen barst van geloofde. Zelf zou hij er niets op tegen hebben als Evie het aanlegde met een moordlustige maniak, maar als het iemand betrof om wie hij werkelijk gaf- Anther, bijvoorbeeld - , dan zou hij daar zeker het een en ander op aan te merken hebben...

Martin schraapte zijn keel en streek zijn gevangenisoverall glad.'Getrouwd, zei je?'

An knikte en bladerde haar dossiermappen weer door. Hij zag een foto van een onthoofde vrouw in een greppel en wendde snel zijn blik af. (De slachtofferfoto's vormden nog steeds het ergste onderdeel van zijn bekentenissen.)

'Hoe gaat dat eigenlijk in zijn werk, vraag ik me af?' zei Martin. Tja, voor de plechtigheid zullen ze de gevangenispredikant er wel bij hebben gehaald.'

'Lijkt me ook,' beaamde Martin, en hij zag het tafereel al voor zich. An zou er prachtig uitzien in haar witte jurk. Misschien konden ze rijst uit de keuken krijgen - of nog beter: misschien kon An wat van thuis meenemen. Die latino bende die het in de keuken voor het zeggen had, was zo gierig als de pest, vond Martin. God verhoede dat je een extra broodje wilde. Als hij om rijst vroeg, zou de hel pas echt losbreken. Blikkerende messen bij het ochtendgloren!

'Martin?'

Hij liet de naam een paar tellen bezinken. An sprak hem zeiden bij zijn voornaam aan, en elke keer probeerde Martin ervan te genieten, als van iets zeer kostbaars. Want dat was het. Want hoe verachtelijk en verfoeilijk zijn moeder ook was, in een ding had ze gelijk: Martins leven was er enorm op vooruitgegaan nu hij achter de tralies zat, vergeleken met toen hij nog met haar onder een dak woonde. Hier was hij een moordenaar, en dat leverde hem zelfs nog wat respect op. Hij had zijn boeken. Hij had werk. En nu... Was het mogelijk? Kwam de droom helemaal uit - had hij nu ook Anther?

'Ik kom hier nooit meer uit,' waarschuwde hij.

Ze had haar blik neergeslagen, maar een glimlach speelde rond haar lippen. 'Dat weet ik.'

'Zelfs als ik strafvermindering krijg, kan ik nooit...'

'Dat weet ik,' herhaalde ze, en nu keek ze hem aan. 'Je komt nooit meer op vrije voeten. Je zult me nooit aan kunnen raken of bij me kunnen zijn of...' Haar stem stierf weg. 'We zullen nooit echt kunnen trouwen, Martin. Niet officieel.'

'Nee.' Hij zag dat ook wel in. An was rechercheur en Martin was een veroordeelde drievoudige moordenaar (binnenkort althans; in het voorjaar moest hij opnieuw terechtstaan, en de belastende bewijzen stapelden zich op). Ze waren als kat en hond, olie en vuur, dag en nacht. Er was te veel dat hen scheidde; alleen al die rijst was een logistieke nachtmerrie.

Ans stem was zacht en zangerig. 'Niemand mag dit ooit van ons weten, Martin. Het is bijna alsof je alleen in mijn verbeelding bestaat.' Ze kreeg weer een kleur, een prachtige rode blos, waaronder het wintereczeem bij haar neus bijna verdween. An vroeg: 'Snap je wat ik zeg, Martin? Snap je wat ik bedoel?' Ja!' zei hij. En het was waar. Martin snapte het eindelijk.

Van Karin Slaughter verscheen eerder bij De Bezige Bij: 

Nachtschade

Zoenoffer

Een lichte koude huivering

Onzichtbaar

Trouweloos

Triptiek

Onaantastbaar